vrijdag 16 juli 2021

Opgraving Leusderweg 249 in het Algemeen Dagblad

Twee weken geleden schreven we al over de opgraving aan de Leusderweg 249, waar we bij het proefsleuvenonderzoek de resten van een 3000 jaar urnenveld gevonden hebben. In het Algemeen Dagblad van vandaag vertelt onze stadsarcheologe Sanne Beumer meer over deze opgraving. Verder lezen? Download dan het artikel. 



donderdag 15 juli 2021

Tabaksschuren in Parkweelde III

Parkweelde III is een gebied tussen de Vasco da Gamastraat en de Magelhaenstraat. De woningen en de flats zijn gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. Bij een deel van dit terrein is de grond nog niet verstoord, zodat de archeologische sporen waarschijnlijk nog intact zijn. In januari en deze week zijn hier proefsleuven aangelegd. En beide keren zijn resten van tabaksschuren aangetroffen. Dat betekent dat er, voordat de nieuwbouw start, een groter deel van het terrein opgegraven wordt. Wordt vervolgd dus. 


Tabaksschuren

Vanaf de 17de eeuw wordt het gebied langs de Hoge- en Lageweg gedomineerd door tabaksplantages met tabaksschuren. Een aantal van deze schuren en tabaksvelden is tot in de 20ste eeuw in gebruik. Wil je verder lezen over de bijdrage van de stadsarcheologen aan de kennis over tabaksteelt? Download dan het rapport 'Tabaksplantages langs de Hogeweg' (Amersfoort Onder Ons 25). 


dinsdag 13 juli 2021

Podcast over het ontstaan van de stad Amersfoort

De Oudheidkundige Vereniging Flehite heeft een aantal podcasts gemaakt over de geschiedenis van Amersfoort. In de podcasts gaan kenners, verhalenvertellers en vragenstellers in op een specifieke periode van de Amersfoortse stadsgeschiedenis. Alle podcasts zijn via de website van de OVF te beluisteren.

In het eerste deel vertellen Jan Niessen en onze stadsarcheologe Francien Snieder over de vroege middeleeuwen en het ontstaan van Amersfoort.  De podcast duurt ongeveer 18 minuten.



woensdag 7 juli 2021

Niets gevonden? Toch wel!

Update van het veldteam. We hebben gisteren een opgraving uitgevoerd op de hoek Meridiaan/Keerkring. Het idee was dat we hier mogelijk resten van de Grebbelinie en de Voorste Wetering zouden kunnen vinden. Bij de aanleg van de proefsleuven hebben we geen van beide gevonden. De wetering lag vermoedelijk net buiten het onderzoeksgebied en de Grebbeliniedijk is òf volledig afgegraven òf lag ook net buiten het onderzoeksgebied. Niets gevonden? Toch wel!

 


We hebben namelijk wel de resten van een asbak gevonden. En als op de onderkant zo duidelijk staat waar hij vandaan komt, is het gemakkelijk om er meer over te weten te komen. Zo wordt eenzelfde asbak aangeboden op Marktplaats, met zelfs hetzelfde typenummer. 

donderdag 1 juli 2021

Prehistorisch grafveld aan de Leusderweg 249

Er zijn plannen om op de locatie van de voormalige Bilalschool aan de Leusderweg 249 veertien woningen te bouwen. In januari en maart dit jaar hebben wij daarom zowel een proefsleuvenonderzoek als een booronderzoek uitgevoerd. Hierbij zijn onder andere de resten van een grafveld gevonden, dat waarschijnlijk uit de Late Bronstijd/Vroege IJzertijd dateert. Hiervan zijn ten minste vier greppels aangesneden. Dit zijn waarschijnlijk de resten van drie grafmonumenten: twee kringgreppels (zie foto) en één zogenaamd langbed. Wij hebben daarom geadviseerd om òf de bouwplannen aan te passen, òf voorafgaand aan de herontwikkeling van het terrein een 'echte' opgraving in de vorm van een definitief onderzoek (DO) uit te laten voeren. Je kunt het rapport hier downloaden. 



woensdag 23 juni 2021

Een leuke ontdekking

In 2018 zijn de resten van Huis Couwenhoven opgegraven op het terrein tussen de Monseigneur van de Weteringstraat en de Malewetering in Hoogland West. In een bakstenen waterput bleek een deel van een houten pomphuis bewaard te zijn. Hiervoor is een rechthoekige balk gebruikt, die van de stam van een eik is gemaakt. De oorspronkelijke lengte is niet bekend; van het pomphuis is alleen de onderste 87 cm bewaard gebleven. 


Middenin het pomphuis is verticaal een gat geboord met een diameter van 6 cm. Aan de onderkant is dit gat gedicht met een houten stop. Het pomphuis is geconserveerd door ArcheoPlan. Bij het conserveren werd een leuke ontdekking gedaan: in het verticale pompgat werd een ijzeren voorwerp gevonden. Dit voorwerp is na veel discussie beschreven als een harpoen. Maar wel een vreemde harpoen, want een harpoen heeft meestal twee weerhaken.


Toen een van onze vrijwilligers (en metaalspecialist) onlangs het Openluchtmuseum Ootmarsum bezocht deed hij een leuke ontdekking: daar hing 'onze' harpoen aan de muur! En het bleek geen harpoen te zijn, maar een 'hooihaak'!


Een hooihaak wordt gebruikt om een pluk hooi uit het binnenste van een hooimijt of van de hooizolder te trekken. Dat staaltje kan dan onderzocht worden op toestand en kwaliteit. Zowel voor de voedingswaarde als voor de veiligheid (hooibroei of zelfontbranding) is het immers belangrijk na te gaan of het hooi binnenin droog is.

maandag 21 juni 2021

Frisse blik

 

Soms zorgt een frisse blik voor nieuwe conclusies. Een van onze stagiaires is dit onlangs overkomen. Zij beschrijft alle voorwerpen die van bot e.a. zijn gemaakt (artefacten) van het CAR nog een keer. Soms worden er bij vondsten vragen gesteld, die tot nieuwe ontdekkingen leiden. Zo ook met dit voorwerp, dat uiteindelijk een hele andere interpretatie heeft gekregen. Dit platte voorwerp is in 2009 aangetroffen bij de opgraving aan de Dorpsstraat 28-30 in Bunschoten en was oorspronkelijk geïnterpreteerd als een vouwbeen voor het maken van papier. Dan is het wel bijzonder dat de zijkant en de onderkant ingekrast zijn.


En het bleek na nader onderzoek niet van bot maar van gewei te zijn gemaakt. Als het materiaal anders blijkt te zijn, zou dit dan ook gelden voor de functie? Dat bleek hier van toepassing te zijn, want na diep graven zijn we erachter gekomen dat dit stuk gewei een onderdeel was van een kruisboog. Het artefact zat bovenop de kruisboog vast en diende als ondersteuning voor de pijlen. Het object wordt daarmee ook een pijlsteun genoemd.




vrijdag 18 juni 2021

Ons team

Ben je benieuwd welke archeologen bij ons werken? Wil je weten wat ze zoal doen? En ben je nieuwsgierig welke opgraving of vondst ze het interessantste vinden? Kijk dan snel op onze site!


dinsdag 15 juni 2021

Nieuwe publicaties

In de afgelopen maanden hebben we weer enkele rapporten over onze archeologische onderzoeken gepubliceerd:

  • Bunschoten. Archeologische inventarisatie Bedrijvenpark De Kronkels Zuid. Bureauonderzoek in 2020. CAR-rapport 98.
  • Amersfoort. Archeologisch onderzoek Voormalig ziekenhuisterrein De Lichtenberg. Proefsleuven najaar 2018. CAR-rapport 99.
  • Amersfoort. Archeologisch onderzoek Emiclaerseweg 13. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR-rapport 101.
  • Amersfoort. Archeologische begeleiding Elisabethlocatie. Voorjaar 2019. CAR-rapport 102.
  • Amersfoort. Archeologisch onderzoek De Stuwdam, naast nr. 14. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR-rapport 103.
  • Amersfoort. Archeologisch onderzoek parkeerplaats Dierenpark Amersfoort. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR-rapport 104.
  • Amersfoort. Archeologisch onderzoek Westelijke Ontsluiting - deelgebieden 4, 5 en 6. Proefsleuven zomer 2019. CAR-rapport 105.
  • Bunschoten. Archeologisch onderzoek Abel Tasmanstraat. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR-rapport 106.
  • Soest. Archeologische inventarisatie Dalweg, politiebureau e.o. Bureauonderzoek voorjaar 2021. CAR-rapport 107.
  • Amersfoort. Archeologisch onderzoek Sportfondsenbad. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR rapport-108.
  • Amersfoort. Archeologisch onderzoek Westelijke Ontsluiting - deelgebied 3. Proefsleuven en opgraving winter 2020. CAR-rapport 109.
  • Amersfoort. Archeologische begeleiding Hogeweg 198. Voorjaar 20-19. CAR-rapport 110.

Je kunt de rapporten downloaden vanuit onze Google Drive.

Voorbeeld De Lichtenberg

Bij het proefsleuvenonderzoek op het voormalig ziekenhuisterrein De Lichtenberg (CAR 99) zijn de resten van één greppelstructuur opgegraven. Dit zijn mogelijk de resten van een loopgraaf uit de Tweede Wereldoorlog. In totaal zijn hier 114 metaalvondsten gedaan, waarvan 23 munten en 17 vondsten die gerelateerd zijn aan munitie. De aangetroffen hulzen zijn afkomstig van diverse legermachten. Waarschijnlijk is het onderzoeksgebied gebruikt voor het dumpen van oorlogsmateriaal (direct) na de Tweede Wereldoorlog.

Verder hebben we ook het overzicht van al onze publicaties bijgewerkt. Deze lijst kan je downloaden vanaf  onze website.

maandag 14 juni 2021

Je vindt ons ook op Facebook

We posten weer regelmatig berichten op onze Scheplog. En sinds kort zijn we ook weer actief op onze Facebookpagina. Ben je nieuwsgierig? Ga dan naar https://www.facebook.com/centrumvoorarcheologie

We zullen op Facebook overigens meestal dezelfde berichten plaatsen als op de Scheplog. 



donderdag 10 juni 2021

Zelf iets gevonden?

Heb je toevallig zelf iets archeologisch gevonden of iets waarvan je denkt dat het archeologisch interessant zou kunnen zijn, neem dat contact met ons op.

  • Interessant voor jou:
    we kunnen je waarschijnlijk vertellen wát je precies hebt gevonden, waar het voor werd gebruikt, van welk materiaal het is gemaakt en hoe oud het is.
  • Interessant voor ons:
    wij zijn zelf ook zeer geïnteresseerd in wat je gevonden hebt, vooral als het binnen de gemeentegrenzen van Amersfoort is aangetroffen. Door bij te houden wat er allemaal gevonden wordt -en waar- leren we de archeologie in Amersfoort steeds beter kennen. Die kennis gebruiken we bij toekomstig onderzoek.

En wees niet bang dat je de vondst(en) bij ons af moet geven: als vinder ben je eigenaar en mag je het houden. Misschien dat we je wel vragen of we de objecten even mogen lenen, om ze wat beter te kunnen onderzoeken en goed te documenteren. 

Je kunt je vondst(en) bij ons melden via onze website of door ons te bellen / mailen of door langs te komen (onze contactgegevens staan aan de rechterkant van deze pagina). Graag horen we waar en wanneer je het hebt gevonden en wat je er intussen mee hebt gedaan. 

In het tijdschrift De Kroniek van juni 2021 vind je mooie voorbeelden van particuliere vondstmeldingen. Hierin staat ook meer achtergrondinformatie. Je kunt het artikel hier downloaden.

dinsdag 8 juni 2021

Kroniek juni 2021

Er is een nieuw nummer van de 'Kroniek' verschenen. De Kroniek is het 'Tijdschrift historisch Amersfoort'. Deze keer veel aandacht voor verkeer en de inmiddels autoluwe binnenstad. En verder onder andere artikelen over het vernieuwde museum Kamp Amersfoort en de restauratie van het grote schilderij / stadsgezicht van Mathias Withoos. 



De Kroniek verschijnt vier maal per jaar en is een uitgave van de Stichting Flehite Publicaties. U ontvangt het blad door lid te worden van de:


donderdag 3 juni 2021

Nationale archeologiedagen

 Vorig jaar werden de Nationale Archeologiedagen afgelast, maar dit jaar gaan ze wel door en wel op 18, 19 en 20 juni. Het zal een mix zijn van fysieke evenementen (binnen de mogelijkheden van de maatregelen) en digitale activiteiten. We hebben er lang over nagedacht, maar het CAR laat dit jaar aan zich voorbij gaan. We dragen de archeologiedagen een warm hart toe, maar door de maatregelen kunnen we geen activiteiten aanbieden in de vorm die ons het beste ligt en waar we ons het beste bij thuis voelen. Volgend jaar doen we vast wel weer mee en halen we de schade in. Wil je weten wat er allemaal georganiseerd wordt? Kijk dan hier.



maandag 31 mei 2021

Helaas . . .

Zaterdag gaan de musea weer open. Helaas, onze open woensdagmiddagen gaan nog niet door en onze expositieruimte blijft voorlopig dicht. We kunnen u niet ontvangen, vooral omdat de archeologen vanuit huis werken en de vrijwilligers maar af en toe naar kantoor mogen komen. Zodra bezoekers weer welkom zijn, laten we dat weten! 



donderdag 27 mei 2021

Verdiepen

Het woord verdiepen heeft zowel een figuurlijke als een letterlijke betekenis. Letterlijk betekent het 'iets dieper maken' of  'iets uitgraven'. Deze betekenis is een kolfje naar de hand van archeologen. We doen niks anders zou je kunnen zeggen. De gemiddelde veldarcheoloog zegt dagelijks meerdere malen tegen de graafmachinist dat het vlak verder verdiept mag worden. 

Maar met de figuurlijke betekenis kunnen archeologen ook heel veel. Het betekent zoiets als 'je storten op een bepaald onderwerp' of 'ervoor zorgen dat je veel te weten komt over een onderwerp'. Dat kan je wel aan archeologen overlaten. Op deze weblog moeten we ons beperken in wat we vertellen. We plaatsen hier over het algemeen korte en kernachtige berichten. Maar de verhalen die achter deze berichten schuil gaan zijn natuurlijk veel groter. Als we een opgraving uitwerken verdiepen we ons in alles wat we gevonden hebben. We proberen de geschiedenis van zo'n plek zo goed mogelijk te achterhalen. En dat alles leggen we vast in onze rapporten en publicaties. Wil jij je verdiepen in wat we zoal gevonden hebben? Kijk dan eens hier



woensdag 26 mei 2021

De laatste dag.....

 Vandaag hopen we het onderzoek bij de Hamseweg af te ronden. Mooi volgens planning en met een fraai resultaat. De complete plattegrond van een 13de-14de eeuwse boerderij met randstructuren en de nodige vondsten uit die periode. En- zoals het zo vaak gaat bij een opgraving - op het laatste moment komen er nog leuke vondsten tevoorschijn. Een mooie afsluiter van een leuk project. Op naar de volgende klus!



dinsdag 25 mei 2021

Spreekbeurt

Wil je een spreukbeurt houden over archeologie? Of een werkstuk over ons schrijven? Op onze website kan je de nodige informatie vinden. We hebben de meest gestelde vragen voor je op een rij gezet. En er is nog veel meer informatie te vinden op onze site. Heb je toch nog vragen waarop je het antwoord niet kan vinden? Neem dan contact met ons op. Onze archeologen helpen je graag verder. 




 

vrijdag 21 mei 2021

Vondstverwerking

 We hebben al een paar blogjes geplaatst over de opgraving bij de Hamseweg en de leuke resultaten. Inmiddels zijn we binnen ook al druk bezig met het verwerken van de vondsten. De eerste stap hierbij is het wassen van de vondsten. Dat moet met beleid gebeuren; scherven aardewerk kunnen meestal heel wat hebben en mogen over het algemeen gewoon schoongeborsteld worden, maar voorwerpen van glas of hout kunnen heel kwetsbaar zijn. Niet zo maar blindelings wassen en schrobben dus. Bij de Hamseweg vinden we overigens vooral aardewerk, dat vrijwel uitsluitend uit de 13de-14de eeuw dateert. 


De vondsten leggen we te drogen in de droogkast


    Middeleeuws aardewerk, waaronder de oor van een kan

donderdag 20 mei 2021

Wateroverlast


Het is helaas nog niet bepaald lekker lente weer. Bij de opgraving aan de Hamseweg hebben de opgravers de nodige regenbuien moeten doorstaan deze week. Om maar van hagel en onweer te zwijgen. Maar het kan nog erger; deze foto is in 1989 gemaakt bij een opgraving aan de Herenstraat. De brandweer moest er aan te pas komen om het opgravingsvlak droog te leggen. Zo ver kwam het bij de Hamseweg gelukkig niet.


 

dinsdag 18 mei 2021

Middeleeuws Hoogland - Vervolg

Op dit moment zijn we bezig met een onderzoek op een locatie bij de Hamseweg in Hoogland, waar we de sporen van een boerderij uit de Middeleeuwen hebben bloot gelegd (zie eerdere berichten hieronder). Naast deze boerderij heeft een forse vijfroedige (palen) hooiberg gestaan. 


Op deze foto staan de archeologen in de paalgaten. 



Op deze foto hebben we rood-witte stokken in de paalgaten gezet. Zo is de plattegrond van de hooiberg goed te zien.


Een voorbeeld van een vijfroedige hooiberg De vijfde paal is nog net te zien. 


vrijdag 14 mei 2021

Opgravingen op de kaart

 We blogden er eerder deze week al over; onze nieuwe publiekswebsite is onlangs gelanceerd. Je vindt er allerlei informatie over ons werk, onze vondsten, Aagje, onze publicaties en nog veel meer. En uiteraard komen ook onze opgravingen aan bod. We zijn druk bezig om ze allemaal op de kaart te zetten, met de achterliggende informatie. Zo kan je makkelijk zien wat er in jouw woonomgeving allemaal al is gevonden. De binnenstad is al klaar; de rest volgt. Neem maar eens kijkje:

Opgravingen op de kaart



woensdag 12 mei 2021

Middeleeuws Hoogland

Op dit moment zijn we bezig met een onderzoek op een locatie bij de Hamseweg in Hoogland. Eerder dit jaar hadden we daar al een vooronderzoek gedaan en toen bleek al dat er sporen en vondsten aanwezig waren uit de Middeleeuwen; om preciezer te zijn uit de 13de eeuw. Nu blijkt dat deze resten onderdeel zijn van een compleet boerenerf. Inmiddels hebben we de plattegrond van het hoofdgebouw (de boerderij) blootgelegd, en ook enkele erfgreppels, een bijgebouw en resten van een akker en mogelijk zelf een moestuin. Helaas kunnen we vanwege de corona-maatregelen geen publiek ontvangen, maar op deze manier kunt u toch een beetje op de hoogte blijven. Het erf is net pas blootgelegd; volgende week hopen we meer te kunnen vertellen. 

Op deze foto zie je een van de paalsporen die we hebben aangetroffen. De boerderij en het bijgebouw waren opgetrokken uit houten palen. Deze zijn inmiddels vergaan, maar hebben wel verkleuringen achtergelaten in de bodem. Samen vormen deze verkleuringen een plattegrond. 


Op onderstaande foto zie je het opgravingsterrein en een flink aantal archeologische sporen (de donkere vlekken die afsteken tegen het gele zand). De archeologen weten uit de samenhang van deze vlekken dus een plattegrond te destilleren. 


In de sporen treffen we vondsten aan, zoals deze fraai versierde scherf aardewerk:



De sporen worden allemaal ingetekend en ingemeten en vervolgens verder onderzocht. Eerst door de een deel van het spoor te ontgraven (om een dwarsdoorsnede te maken):



dinsdag 11 mei 2021

Leusderweg

In januari plaatsten we een bericht op Scheplog over het eerste onderzoek dat we in 2021 uitvoerden; een proefsleuvenonderzoek bij de Leusderweg. Inmiddels hebben we een goed beeld van wat we daar aangetroffen hebben en het resultaat is erg interessant. We hebben namelijk resten gevonden van een grafveld uit de periode Late Bronstijd - Vroege IJzertijd (ca. 1100 - 500 v. Chr.). In die tijd had men de gewoonte de doden te cremeren en de crematieresten (al dan niet in een pot) te begraven in kuiltjes die afgedekt werden met een heuveltje van grond en omgeven werden door ronde of ovalen greppeltjes. Grafheuvels dus, maar wel veel kleiner dan de grafheuvels uit de voorafgaande periode. 

Op de foto zie je een van de greppels die we gevonden hebben:


We hebben meerdere van dit soort greppels gevonden, en in een van de sporen troffen we ook enkele scherven aardewerk aan uit de Late Bronstijd. Daar komt nog bij dat we enkele jaren geleden - bij de aanleg van de fietstunnel op de kruising van de Leusderweg en de Doornseweg - ook al resten van een vergelijkbaar grafveld hebben gevonden. Meer informatie over dit onderzoek vind je hier. Sterker nog; het zou best wel eens om hetzelfde grafveld kunnen gaan, want de begrenzing hebben we destijds niet gevonden, en die grafvelden konden best wel groot zijn. Het laat zich raden: de proefsleuven geven voldoende aanleiding om vervolgonderzoek te doen. Naar verwachting gaat dat deze zomer plaatsvinden. Wordt vervolgd dus.  


maandag 10 mei 2021

We zijn er weer!

Het was even een tijdje stil op Scheplog, maar we gaan de draad weer oppakken. De radiostilte betekent niet dat de archeologen stil hebben gezeten. Integendeel! We hebben het druk gehad met diverse onderzoeken, die ook nog eens leuke resultaten hebben opgeleverd. En we zijn super druk geweest met het bouwen van onze nieuwe publiekswebsite: www.archeologischcentrum.nl. Ga daar dus vooral een kijkje nemen. En houd Scheplog vanaf nu weer in de gaten, want we gaan de schade inhalen....





dinsdag 19 januari 2021

Het eerste onderzoek van 2021

Vandaag is ons eerste onderzoek van 2021 gestart; een proefsleuvenonderzoek bij de Leusderweg, op de locatie van een onlangs gesloopt schoolgebouw. Het is een nat begin van het opgravingsjaar. Maar het slechte weer maakt de archeologen niet minder enthousiast. De onderzoekslocatie ligt namelijk in een archeologisch rijke omgeving. Aan de overkant van de Leusderweg (die in de Middeleeuwen al bestond) hebben we in 2000 een nederzetting opgegraven uit vier boerderijen uit de periode 1250-1350. Bij de boerderijen vonden we allerlei sporen van de omliggende erven, zoals greppels, hooibergen, schuren en waterputten. 

                                          Doorsnede door een van de waterputten bij het onderzoek in 2000

En de omgeving biedt nog veel meer aan archeologie: op een paar honderd meter afstand ligt Oud Leusden, waar nederzettingssporen zijn gevonden uit de Prehistorie en de Middeleeuwen en ook resten van grafheuvels en een grafveld uit de Merovingische periode.

                                                    Graf met lijksilhouet uit het Merovingische grafveld

Het moge duidelijk zijn: deze omgeving was in het verleden in trek, en er is dus een behoorlijke kans op het aantreffen van archeologische sporen en vondsten. Maar zoals altijd; een verwachting is geen zekerheid. We zullen toch eerst de proefsleuven moeten aanleggen om te zien of ook hier volop archeologie zit. Nog even afwachten dus.

                                                     Foto van het onderzoek dat vandaag gestart is