vrijdag 14 juni 2024

de Nationale Archeologiedagen zijn begonnen!

 

De Archeologiedagen zijn drie dagen in het jaar waarop een groot publiek kennis kan maken met alle aspecten die de Nederlandse archeologie zo leuk maken. Uiteraard doet het Archeologisch Centrum hieraan mee.

vrijdag 14 juni: Open middag (14:00 – 16:30 uur)
vrijdag 14 juni: Avond van de Amersfoortse Archeologie (20:00 – 22:30 uur) – VOL
zaterdag 15 juni: Open dag (12:00 – 17:00 uur)
zaterdag 15 juni: Stadswandeling Verborgen Landschap (13:00 – 14:30 uur) – VOL
zaterdag 15 juni: Stadswandeling Graven en Begraven in Amersfoort (15:00 – 17:00) – VOL
zondag 16 juni: Struinen door de Duinen (10:30 – 13:30 uur) – VOL

Vandaag: open Middag

Zoals ieder vrijdagmiddag, ben je ook op vandaag (14 juni) welkom om onze expositieruimte en het restauratieatelier op het Archeologisch Centrum aan de Westsingel 46 te bezoeken. We zijn open van 14:00 tot 16:30 uur. Je bent van harte welkom op de Westsingel 46! En de toegang is gratis!

In onze expositieruimte kan je de vele archeologische vondsten bewonderen die we hebben opgegraven. Op een groot interactief scherm kan je de bewoningsgeschiedenis van onze stad en omgeving ontdekken. Woon je in Amersfoort? Dan hebben we misschien wel in jouw straat onderzoek gedaan. Kom ontdekken wat daar gevonden is. We hebben verder de ‘Vondst van de Maand’. En natuurlijk kan je hier Aagje recht in de ogen kijken en haar verhaal lezen!

In het restauratieatelier kan je zien hoe we nieuwe vondsten verwerken en nader onderzoeken. Tip: er ligt altijd wel een skelet op de onderzoekstafel.

Misschien heb je zelf wel vondsten gedaan en wil je deze aan de archeologen laten zien. En leuker nog: je mag zo veel vragen stellen als je wilt; onze archeologen vertellen graag over hun werk .


Vanavond: Avond van de Amersfoortse Archeologie (VOL)

Op vrijdag 14 juni vindt in de Observant de Avond van de Amersfoortse Archeologie plaats. Je kunt rekenen op een avond vol korte en boeiende lezingen door de Amersfoortse stadsarcheologen en een leuke archeologie-quiz.

Helaas zijn er geen plaatsen meer beschikbaar


ZATERDAG 15 JUNI - Open Dag Archeologisch Centrum

Op zaterdag 15 juni kunt u tussen 12:00 en 17:00 uur het Centrum voor Archeologie bezoeken om de collectie archeologische vondsten te bewonderen en archeologen aan het werk te zien. Of heb je al jaren een vondst thuis liggen en wil je weten wat het is? Of ben je nieuwsgierig naar Aagje? Kom dan deze zaterdag bij ons langs.

Voor vinders van alle leeftijden!
->Speciale activiteiten voor kinderen.
Gratis toegang.


ZATERDAG 15 JUNI - Stadswandeling Verborgen landschap – VOL

Deze ongeveer 1,5 uur durende wandeling – onder begeleiding van stadsarcheoloog Maarten van Dijk – laat u zien dat er in de binnenstad nog verrassend veel zichtbaar is van het oude landschap. Daarnaast laat hij locaties zien waar de archeologen de resultaten van opgravingen zichtbaar hebben gemaakt.

Voor deze activiteit zijn helaas geen plaatsen meer beschikbaar


ZATERDAG 15 JUNI - Stadswandeling Graven en Begraven in Amersfoort (VOL)

Stadsarcheoloog Timo d’Hollosy neemt je mee langs verschillende locaties in de binnenstad waar bij opgravingen begraafplaatsen zijn gevonden. Leven en dood blijken in de Middeleeuwen verrassend dicht bij elkaar te hebben gelegen. U hoort wat voor informatie deze onderzoeken hebben opgeleverd en uiteraard ontbreekt de vindplaats van Aagje niet in deze wandeling!

Voor deze activiteit zijn helaas geen plaatsen meer beschikbaar


ZONDAG 16 JUNI - Struinen door de duinen – (VOL)

In de Soesterduinen zijn de afgelopen 50 jaar diverse vondsten gedaan uit de tijd van de jagers en verzamelaars (circa 15.000 – 5.000 jaar geleden). Het gaat met name om voorwerpen en verwerkingsafval van vuursteen. De Soesterduinen zijn mede daarom aangewezen tot Archeologisch Rijksmonument. De toestand van het monument is echter grillig, want het proces van verstuiven gaat door en het landschap verandert daarmee voortdurend. De archeologen van de regio Amersfoort en Soest zijn daarom benieuwd of er door deze verstuivingen nieuwe vondsten en vindplaatsen bloot zijn komen te liggen. We willen daarom een deel van de Soesterduinen gaan onderzoeken om eventuele vondsten in kaart te brengen. Daar hebben we hulp van het publiek bij nodig. Schrijf je in (er is een beperkt aantal plekken beschikbaar) en ga samen met de archeologen op zoek naar sporen van de eerste moderne mensen in onze regio!

Tot slot

Wil je meer weten over de Nationale Archeologiedagen? Bijvoorbeeld over wat er in de rest van Nederland allemaal georganiseerd wordt? Bezoek dan de website: https://www.archeologiedagen.nl/

Zoek je iets anders in Amersfoort?  Dan kan je naar onze collega's van het ADC: Amersfoort onder de grasmat | Archeologiedagen



woensdag 12 juni 2024

Munten

1984-2024: 40 JAAR CENTRUM VOOR ARCHEOLOGIE

Er wordt ons vaak gevraagd of we wel eens een echte schat vinden. Het antwoord is 'nee'. Een schatkist vol met gouden munten en sieraden hebben we nog nooit opgegraven. En als we geld vinden, is dat meestal kleingeld dat mensen per ongeluk verloren hebben. Wie een kostbare munt verloor zocht vast net zo lang tot die terugvonden werd. Gelukkig vinden we toch wel eens iets moois!

Bij de opgraving in de Provenierssteeg in 1999 hebben we een kleine schat gevonden. In de ruimte tussen twee muren zaten tien zilveren munten: twee 'statenschellingen' en acht 'dukaten'. Die kunnen daar niet per ongeluk terecht zijn gekomen. De schat was toen veel geld waard, want een dukaat was 50 stuivers of 400 duiten waard. Op de munten staat een jaartal. De oudste is uit 1686 en de jongste uit 1789. De munten zijn dus in of na 1789 verstopt.

Bij de opgraving op de Hof in 1991 werden 10 ‘leeuwengroten’ gevonden. Omdat een leeuwengroot veel geld waard was, was dit een heel bijzondere vondst. Is iemand ze verloren? Zijn ze expres in de grond beland? Niemand die daar het antwoord op weet.

Een heel bijzondere munt werd gevonden bij de opgraving onder het Sint Jorisplein in 1997: een valse 'goudgulden'! Onder het dunne laagje goud kwam een zilveren 'halve jager' tevoorschijn. Hoewel er op valsmunterij hele zware straffen stonden, was het dus toch aantrekkelijk om geld te vervalsen.

Verder lezen? Download het artikel van Hans de Jong en Timo d’Hollosy in het boek ‘Een maand op zicht’.

https://drive.google.com/file/d/13WXHzEg62uLzqgRuZh6NWufDdJuYp72v/view?usp=sharing

 

 

donderdag 6 juni 2024

VONDST VAN DE MAAND JUNI: DRIE BIERKANNEN

Het Centrum voor Archeologie 40 jaar! Dat gaan we het hele jaar vieren, met vondsten van de allereerste opgraving in de Breestraat in 1984.

In juni draait de vondst van de maand om 3 bierkannen uit de periode 1250-1425. Ze staan symbool voor Amersfoort als bierstad. Al begin 14e eeuw profileert de stad zich als zodanig. Brouwers voelen feilloos aan met welk bier ze het beste kunnen scoren en hoe ze dat het beste in de markt kunnen zetten.

Amersfoort wordt een bierstad van naam en faam en dat zal tot halverwege de 16e eeuw voortduren. 

Meer weten? Kom op bezoek bij de stadsarcheologen van Amersfoort.

woensdag 5 juni 2024

De glasspecialist

1984-2024: 40 JAAR CENTRUM VOOR ARCHEOLOGIE

Net als aardewerk blijft glas in de bodem bewaard: het rot niet, het roest niet en het vergaat niet. In de afgelopen 40 jaar hebben dan ook bijna 19.000 stukjes en stukken glas gevonden. En soms zitten er zelfs complete voorwerpen bij. Er is dus veel werk voor onze glasspecialist! Gebruiksvoorwerpen van glas zijn vaak goed te dateren, omdat zowel de techniek als wat in de mode is in de loop van de tijd verandert. Veel glas heeft te maken met drinken: we hebben veel flessen en glazen in onze collectie.

In de Middeleeuwen was glas vrij kostbaar. Glaswerk kwam alleen voor bij de hoge adel, geestelijkheid en in de kloosters. De wijnfles werd voornamelijk gebruikt als een karaf, om te vullen vanuit het vat en daarna leeg te schenken aan tafel. In de tweede helft van de 17e eeuw werd de glazen fles niet alleen meer gebruikt om uit te schenken, maar ook om wijn langere tijd in te bewaren. De speciale dikwandige wijnflessen werden met de mond geblazen en één flinke teug lucht leverde een fles op van ongeveer 750 ml, ook vandaag de dag nog onze standaardmaat. De ziel (bodem) werd bij de vroegere flessen steeds hoger opgestoken om de droesem bij het uitschenken beter op de bodem te kunnen houden.

Een mooi voorbeeld is de wijnfles op de foto. In de gracht rond huis Emiclaer in Amersfoort-Noord werd tijdens de opgraving een complete en puntgave wijnfles van rond 1700 gevonden. Identieke flessen werden aangetroffen in het VOC scheepswrak van ‘de Amsterdam’ voor de kust van Hastings. Van deze vondst zijn replica’s te koop bij het Centrum voor Archeologie, gevuld met Monbazillac. Dezelfde zoete wijn die ook in de 17de eeuw uit deze flessen geschonken werd.

Verder lezen over glas? Klik hier:

https://archeologischcentrum.nl/portfolio/glas/

Verder lezen over de wijnfles, download dan het artikel van Wilma van den Heuvel en Timo d’Hollosy in het boek ‘Gespaard verleden:

https://drive.google.com/file/d/1AxM5EJCvtl31XIWcknGvZRoWlr4hPXPV/view?usp=sharing






woensdag 29 mei 2024

Geloof en bijgeloof

1984-2024: 40 JAAR CENTRUM VOOR ARCHEOLOGIE

Het is niet altijd makkelijk te achterhalen wat men vroeger dacht en geloofde. Maar dat geloof en bijgeloof van alle tijden zijn is wel duidelijk. En soms vinden archeologen daar sporen van terug; in de vorm van beeldjes, pelgrimsinsignes, de boekband van een bijbel, tot zelfs brokken van een ontplofte kerk. Een deel van die vondsten kan je in onze expositieruimte bekijken. Die is op woensdag- en vrijdagmiddag te bezoeken van 14:00 - 16:30 uur. Verder lezen? Klik hier.

https://archeologischcentrum.nl/portfolio/geloof-en-bijgeloof/

Een mooi voorbeeld is het beeldje van Sint Barbara. Archeologen moeten altijd heel goed opletten èn een heel goed geheugen hebben. Bij de opgraving op de Hof in 1991 werden in de beerkelder van een voormalig huis aan de noordwestkant van het plein een paar fragmenten van een beeldje gevonden. Uit een afvalkuil op een andere plek op het plein kwamen ook stukjes van een beeldje tevoorschijn. Het was een heel oplettende archeoloog of vrijwilliger die bedacht dat de verschillende fragmenten misschien wel van het hetzelfde beeldje waren. En dat bleek te kloppen!

Het beeldje stelt Sint Barbara voor. Zij was de in Middeleeuwen een van de populairste heiligen en de patrones van onder andere gevangenen, beiaardiers, mensen in de bouw en mijnwerkers. Sint Barbara is altijd te herkennen aan de toren in haar handen. Helaas hebben we haar gezicht niet terug gevonden.

Verder lezen? Download het artikel van André Glazing en Timo d’Hollosy in het boek ‘Gespaard Verleden’.

https://drive.google.com/file/d/19PeCMckopWBrdWsNDrM-NtQs86v4UViz/view?usp=sharing

 

donderdag 23 mei 2024

Stadswandeling Verborgen Landschap - met stadsarcheoloog Maarten van Dijk

De Stadswandeling ‘Verborgen landschap’ wil je gewoon niet missen. Meld je snel aan, loop mee en verwonder en verbaas je.

Onze bekende stadsarcheoloog, Maarten van Dijk, neemt je tijdens deze wandeling mee door het hedendaagse centrum van Amersfoort. Ondertussen vertelt hij over het oude landschap waarvan verrassend veel nog zichtbaar is. 

Laten we niet teveel verklappen. Deelname is gratis, maar aanmelden is vanwege het beperkte aantal plaatsen, verplicht. 


Aanmelden kan via: de website van archeologischcentrum.nl. 

De Stadswandeling ‘Verborgen Landschap’ vindt plaats op zaterdag 15 juni van 13:00 tot 14:00 uur.

Let op! Je aanmelding is pas definitief na onze bevestiging. (Maximaal 15 personen per groep, aanmeldingen worden verwerkt op basis van binnenkomst.)



woensdag 22 mei 2024

Opgraving Kasteel Stoutenburg

1984-2024: 40 JAAR CENTRUM VOOR ARCHEOLOGIE

Aan de oostkant van Amersfoort heeft Kasteel Stoutenburg gestaan. Hier zijn in 1956, 1987, 1995 en in 2005 kleine archeologische onderzoeken in de vorm van proefsleuven uitgevoerd.

Het kasteel is gebouwd in opdracht van Wouter van Amersfoort. Hij was de 'Schout van Eemland' en woonde tot 1259 op de hofstede in Amersfoort. Toen Amersfoort in 1259 stadsrechten kreeg, moest hij uit de stad vertrekken. Het kasteel was de uitvalsbasis voor de troepen van de bisschop wanneer er oorlog was. In de periode 1500-1600 is het kasteel gesloopt. De bakstenen zijn hergebruikt voor de bouw van het kasteel Vredenburg in Utrecht.

Bij het onderzoek zijn resten van het grachtensysteem en de funderingen van het kasteel gevonden. Het kasteel bleek een ronde ringmuur te hebben en was omgeven door een brede gracht. Ook was er een voorburcht waar een poorthuis met bruggenhoofd heeft gelegen.

Verder lezen? Download dan het rapport van de opgraving: Amersfoort Onder Ons 15:

https://drive.google.com/file/d/0BxnlWWSkzL1eZTRRcEN4cHoxWW8/view?usp=sharing&resourcekey=0-JU9LNPbHoq2pnaSI560iIQ

Tip: klik op de foto van het krantenartikel om het te lezen.


woensdag 15 mei 2024

Struinen door de duinen op zondag 16 juni (nu in de ochtend)

De Soesterduinen zijn aangewezen tot Archeologisch Rijksmonument. Door het proces van verstuivingen verandert het landschap voortdurend. Archeologen van de regio Amersfoort en Soest zijn benieuwd of er door deze verstuivingen nieuwe vondsten en vindplaatsen bloot zijn komen te liggen en vragen aan het publiek om hulp.

Op zondag 16 juni ben je uitgenodigd om samen met de archeologen mee te speuren naar vooral voorwerpen uit de tijd van jagers en verzamelaars (circa 15.000 - 5.000 jaar geleden). Aan deelname zijn geen kosten verbonden, maar in verband met het beperkte aantal plaatsen is aanmelding wel noodzakelijk. Je aanmelding is pas definitief na onze bevestigingsmail.

Aanmelden kan via de website van Centrum voor Archeologie - Amersfoort


P.s. Dit event stond eerst in de middag gepland, maar is vanwege het EK-voetbal verzet naar de ochtend van 10:30 tot 13:30 uur.

Open middag: expo en spreekuur

1984-2024: 40 JAAR CENTRUM VOOR ARCHEOLOGIE

Onze expositieruimte

Wil je meer weten over ons werk en over wat we allemaal vinden? Of ben je nieuwsgierig naar Aagje en haar verhaal? Kom dan op een woensdag- of vrijdagmiddag langs bij het Centrum voor Archeologie aan de Westsingel 46. Van 14:00 - 16:30 uur. In onze expositieruimte kan je een deel van de archeologische vondsten bewonderen die we hebben opgegraven. Op een groot interactief scherm kan je de bewoningsgeschiedenis van onze stad en omgeving ontdekken. Woon je in Amersfoort? Dan hebben we misschien wel in jouw straat onderzoek gedaan. Kom ontdekken wat daar gevonden is. Je mag zo veel vragen stellen als je wilt; onze archeologen vertellen graag over hun werk.

Spreekuur

En wat ook leuk is: misschien heb je zelf wel vondsten gedaan en wil je deze aan de archeologen laten zien. Zij kunnen er vast veel meer over vertellen. De open middagen zijn dus ook een soort spreekuur. Dat doen we al bijna 40 jaar! En dat heeft al heel wat leuke ontdekkingen en verhalen opgeleverd. Wees gerust: je mag je vondst weer mee naar huis nemen. Soms worden de vondsten aan ons geschonken.

Op de foto's staan enkele van die vondsten: een mortierkogel uit 1300-1500 die later hergebruikt is als gewicht, een kopje van aardewerk uit 1870-1895 van Ceramique, een haardsteen uit 1500-1700, een Derby schoen uit 1875-1900 en een lakenloodje uit 1660 met het wapen van Amersfoort.

Verder lezen? Klik hier.

https://archeologischcentrum.nl/2023/01/08/zelf-aan-de-slag/

Tip: klik op de foto van het krantenartikel om het te lezen.

woensdag 8 mei 2024

Kloten

1984-2024: 40 JAAR CENTRUM VOOR ARCHEOLOGIE

Archeoloog Itamar de Rooze staat met een paar puntige loden voorwerpen in zijn hand: “Als ik bij mijn schoonouders op het platteland in Twente ben zie ik ze soms buiten: mensen die een kleine bal door het weiland gooien, hier achteraan lopen, de bal oppakken en weer verder gooien. Rare jongens, die Twentenaren? Dit fenomeen blijkt een spel te zijn dat eeuwen geleden door heel Nederland gespeeld werd. Dit is Klootschieten (of Kloatscheet’n op z’n Twents).”


Maar wat hebben die puntige loden voorwerpen met klootschieten te maken? De kloot was in het begin meestal een mooie steen of een ijzeren bal. Ja, daar kon je lekker ver mee gooien, maar natuurlijk ook veel schade mee aanrichten. Daarom mocht er alleen nog maar met houten kloten gespeeld worden. Om ze toch zwaarder te maken werden de houten ballen ingeboord en verzwaard met lood. In de bodem vergaat het hout vaak, waardoor van de kloot alleen de loden kernen overblijven.

Verder lezen? Download het artikel van Timo d’Hollosy in het boek ‘Een maand op zicht’: https://archeologischcentrum.nl/portfolio/kloten/