donderdag 18 augustus 2022

Konijnen vinden schedels

Het was de afgelopen dagen veel in het nieuws: een paar konijnen hebben twee menselijke schedels 'opgegraven' in een achtertuin aan de Snoeckgensheuvel in Amersfoort. Het gaat in ieder geval om oude schedels. De schedels zijn nu bij het Nederlands Forensisch Instituut die verder onderzoek doet, onder andere naar ouderdom van de schedels. Inmiddels is ook onze stadsarcheoloog Timo d'Hollosy zijdelings bij de zaak betrokken. Hij hoopt dat we van lieverlee het verhaal achter deze vondsten boven water kunnen krijgen. En het zou natuurlijk mooi zijn als de schedels en kaken uiteindelijk weer terug naar Amersfoort komen. Wordt vervolgd!

Verder lezen en kijken? Download hier de artikelen in het Algemeen Dagblad. En klik hier om de video van RTV-Utrecht te bekijken.

Foto uit het Algemeen Dagblad van 18-08-2022.














vrijdag 12 augustus 2022

Alle opgravingen op de kaart

We hebben al onze opgravingen op een grote kaart gezet. Je kunt op de kaart in- en uitzoomen en bijvoorbeeld via de zoekfunctie snel naar je eigen straat gaan. Bij iedere opgraving geven we informatie over het soort onderzoek, het jaar dat het onderzoek is uitgevoerd en een korte beschrijven van wat het onderzoek heeft opgeleverd. Verder kun je de publicatie van het onderzoek downloaden.

Klik hier om naar de kaart te gaan.

Er staan meer dan 350 opgravingen op de kaart. Daarbij zijn 150 grote/echte opgravingen, waarbij het hele terrein is bloot gelegd. Daarnaast zijn er 150 onderzoeken door middel van proefsleuven. Die leveren vaak al genoeg informatie over het bodemarchief op. In 50 gevallen gaat het om booronderzoeken of archeologische begeleidingen. 

Bij ongeveer 50 opgravingen zijn geen of geen bijzondere sporen of vondsten aangetroffen. Deze locaties zijn toch op de kaart opgenomen, omdat in de publicatie vaak toch veel interessante informatie is terug te vinden. 

In de gemeente Amersfoort hebben we ook een groot deel van de opgravingen opgenomen die door andere bedrijven zijn gedaan. In de omliggende gemeente hebben we alleen de opgravingen opgenomen die door ons zijn uitgevoerd. 

woensdag 3 augustus 2022

Vondst van de Maand: dominostenen

 


Opgravingen in Amersfoort hebben tot nu toe twee dominostenen opgeleverd. Het weerspiegelt bij lange na niet hoe populair dit spel eeuwenlang is geweest – en nog steeds is. Het is overal op de wereld gespeeld.

Eén van beide stenen is gevonden in een beerput behorende bij een huis aan de Grote Koppel. De domino is gemaakt van het gewei van een edelhert.

De andere steen is afkomstig uit de resten van boerderij De Geer / Middelhoef, die ooit lag waar nu bedrijventerrein De Isselt te vinden is. Deze steen is gemaakt van dierenbot.

Hoe oud het spel is, hoe het wordt gespeeld en waar de naam vandaan komt, dat kan je deze maand te weten komen op het Archeologisch Centrum aan de Westsingel 46. We zijn iedere woensdagmiddag tussen 14:00 en 16:30 open voor publiek. Je kunt hier net informatieblad downloaden. 

vrijdag 8 juli 2022

Vondsten uit de Vijver

Nee, we gaan niet met een zware magneet in de Amersfoortse vijvers hengelen. De Vijver is een markante straat tussen de Hof en het Havik. De AWN heeft in 1990 op nummer 26 een opgraving uitgevoerd. De AWN is de ‘Nederlandse Archeologievereniging'. De AWN heeft ook een afdeling die actief is in en rond Amersfoort: Vallei en Eemland’. Meer informatie over de AWN vindt je hier.

De opgraving en de uitwerking kenden veel tegenslag, zoals regen en kou, hoge grondwaterstanden, bouwkundige problemen, grote tijdsdruk en kapotte diskettes. Maar van deze opgraving is nu dan toch een mooie publicatie verschenen. Het boekje kost € 12,50 en is te koop bij Boekhandel Veenendaal en het Centrum voor Archeologie.

Bij de opgraving is de nadruk gelegd op het bergen en documenteren van de inhoud van een beerput uit de 17e en 18e eeuw. Dit leverde een schat aan informatie op. Een groot deel van de 'Vondsten uit de Vijver' is de komende maanden te bewonderen tijdens de open woensdagmiddagen bij het Centrum voor Archeologie. Dan is het boekje ook bij ons te koop.


woensdag 6 juli 2022

Vondst van de Maand: hooihaak

In een waterput bij landhuis Kouwenhoven in Hoogland West is een puntige smeedijzeren staaf gevonden met een weerhaak. Oorspronkelijk is dit voorwerp bevestigd geweest op een lange houten stok. Het is een hooihaak; gereedschap dat gebruikt werd om de conditie van de hooivoorraad in de gaten te houden. Met de haak kon een pluk hooi uit de kern van de hooiberg worden getrokken. Zo kon men zien of de temperatuur niet teveel opliep. Als dit het geval is ontstaat er namelijk hooibroei, wat kan leiden tot ontbranding van de hooivoorraad. Het hooi was het wintervoer voor het vee. Als deze voorraad verloren ging was dat een grote ramp.

Verder lezen? Download dan het informatieblad

donderdag 30 juni 2022

Rapport Buitenplaats Kouwenhoven

De stadarcheologen hebben in 2018 een groot archeologisch onderzoek uitgevoerd op de voormalige buitenplaats Kouwenhoven te Hoogland. Het uitgebreide en goed leesbare rapport is nu verschenen.

Uit historische bronnen is bekend dat bij buitenplaats Kouwenhoven ook een ‘herehuyzinge’ heeft gehoord. Over wat er precies met het huis is gebeurd zwijgen de bronnen. De voorgenomen ontwikkelingen op het terrein boden de unieke gelegenheid om het huis volledig op te graven. Hoe de buitenplaats, en dan met name het huis, zich hebben ontwikkeld vanaf de bouw tot aan de afbraak, kan dankzij de combinatie van het archeologisch onderzoek met het archiefonderzoek redelijk goed worden herleid.

Het huis heeft in oorsprong een symmetrische opzet gehad, met de keuken als een aanbouw achter het huis. Tijdens een grote verbouwing zijn het huis en de keuken vergroot en is een tweede aanbouw, een spoelplaats, achter het huis gebouwd. Met deze verbouwing verdween de symmetrie in de plattegrond van het huis. Wat betreft de inrichting van de buitenplaats en de ruimtelijke indeling van het huis is deels gebruik gemaakt van een bewaard gebleven verkoopadvertentie van het huis uit 1725.

Zo is bekend dat de begane grond, de bel-etage, uit vier verschillende kamers bestond, op de eerste verdieping nog eens zes kamers waren en vervolgens een zolder. De bel-etage werd door middel van een bordestrap bereikt. Onder deze bel-etage bevond zich de kruipruimte van het huis en een tweetal (voorraad)kelders. De grootste grote kelder lag direct tegen de keuken aan. De indeling van de bel-etage kan enigszins worden herleid op basis van de archeologische sporen. Zo heeft het huis twee min of meer gelijke zijvleugels, waarin zich aan de ene zijde een ontvangstruimte bevond en aan de andere zijde de privévertrekken. Hiervan kon alleen de toiletruimte worden gedefinieerd. De trap naar de eerste verdieping bevond zich vermoedelijk ter hoogte van de grote voorraadkelder. 

Het huis lag op de buitenplaats Kouwenhoven, binnen een omgracht terrein, het hof. Op het hof zijn diverse tuinelementen aangetroffen, zoals een grote vijver, plantenbakken, fontein(en) en een haag. Buiten het hof lagen de tuinen van de buitenplaats. Deze tuinen konden worden bereikt via minimaal 4 bruggen. De tuinen waren beplant met bomen, die parallel aan de grachten hebben gestaan. Uit de advertentie blijkt dat in de tuinen nog een grote vijver heeft gelegen en een heuvel die als vergezicht heeft gediend. De vijver lag ten zuiden van het huis. Van de heuvel zijn geen sporen aangetroffen, maar deze heeft mogelijk ten oosten van het huis gelegen, op een perceel dat tegenwoordig nog altijd iets hoger ligt dan de omliggende percelen. Door de tuinen liepen verschillende sloten en waterlopen die vanuit de Malewetering de grachten van water hebben voorzien. 

In 1774 overlijdt Ignatius van Honsem, de laatste bewoner van het huis. Kort hierop wordt het huis afgebroken, het hof ontmanteld en de grachten gedeeltelijk dichtgegooid. Het terrein kent vanaf dat moment een agrarisch gebruik. 

Verder lezen? Download dan rapport 'Amersfoort onder ons 60'

woensdag 15 juni 2022

Scars of War onderzoekt sporen in het landschap uit WOII

Wij brengen graag het volgende onderzoek onder jullie aandacht. 

'Scars of War' brengt onontdekte sporen in het landschap uit de Tweede Wereldoorlog in kaart. De komende maanden speuren vrijwilligers van achter de computer op digitale hoogtekaarten (LiDAR) naar bijvoorbeeld bomkraters en loopgraven. Het onderzoek maakt mensen meer bewust van het erfgoed en de verhalen van de Tweede Wereldoorlog.

De kaarten van de Utrechtse Heuvelrug en het Gooi worden afgespeurd. Het onderzoek is een initiatief van de archeologen van Landschap Erfgoed Utrecht samen met de Universiteit Leiden, de provincie Utrecht, het Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland, het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, het vfonds en de Stichting Elise Mathilde Fonds (Leids Universiteits Fonds).

Wil je mee doen met dit onderzoek? Lees dan verder op de site van Landschap Erfgoed Utrecht

woensdag 8 juni 2022

Vondsten vroege steentijd in huis

Soms heb je iets al heel lang in huis, maar kom je er pas na jaren achter hoe waardevol iets is. Precies dat overkwam de stadsarcheologen.

Recent is een inventarisatie gedaan van alle vuursteenvondsten die de archeologen van het Centrum voor Archeologie (CAR) de afgelopen 35 jaar in onze regio hebben gedaan. Toen bleek dat er verrassend meer vondsten uit de het einde van de Vroege Steentijd (Laat-Paleolithicum, 15.000 - 12.000 jaar geleden) in huis waren dan verwacht. Dit is een bijzondere periode in de geschiedenis van onze regio: de eerste mensen (Homo sapiens) verschijnen dan namelijk in onze contreien. 

Maar wat deden die mensen hier? En hoe zag het er toen uit? Uit de inventarisatie bleek dat verdere uitwerking van het vondstmateriaal en de oude opgravingsgegevens kunnen leiden tot meer inzicht in deze periode. Om onze gegevens in een breder kader te kunnen plaatsen heeft het CAR van de Provincie Utrecht subsidie gekregen voor nader onderzoek. In 2021 is gestart met een provincie-brede inventarisatie van vondsten en vindplaatsen uit de Vroege Steentijd. 

Oproep
Onderdeel van deze inventarisatie is het in kaart brengen van vondsten uit de Vroege Steentijd in collecties van amateur-archeologen. Denk daarbij aan vuursteenvondsten, natuurstenen objecten of fossiel botmateriaal. Voorwaarde is dat deze vondsten gedaan zijn binnen de provincie Utrecht. Heeft u vondsten in huis waarvan u vermoedt dat deze uit deze periode kunnen dateren? Neem dan contact op met het CAR via archeologie@amersfoort.nl en mogelijk worden uw vondsten onderdeel van dit onderzoek. 

In 2023 hopen we de resultaten van de inventarisatie te kunnen publiceren.

Meer informatie vindt u in het recente nummer van tijdschrift De Kroniek. U kunt het artikel hier downloaden

Archeologie dichterbij

De Stichting Archeologie Amersfoort (STAA) ondersteunt al 30 jaar het werk van de stadsarcheologen. De STAA helpt het Centrum voor Archeologie met het naar buiten brengen van de opgravingsresultaten en het betrekken van de inwoners van de stad bij hun verleden. In de loop van die 30 jaar zijn door de hulp van de STAA heel wat projecten van de grond gekomen. Een mooi voorbeeld zijn de replica's van de spaarvarkens zoals die sinds een jaar tijdens de open middagen aan de Westsingel 46 te koop zijn. 


Het recente nummer van tijdschrift De Kroniek staat stil bij enkele jubileums, zoals de belegering van de stad door de Watergeuzen in 1572, het 'rampjaar' in 1672 en 100 jaar gemeentelijke monumentenzorg. En dus ook het jubileum van de STAA. 

U kunt het artikel hier downloaden.

Wilt u het werk van de stadsarcheologen ondersteunen? Kijk dan op de website van de STAA

woensdag 1 juni 2022

Programma lezingen 17 juni bekend!

Op vrijdagavond 17 juni vindt de Avond van de Amersfoortse Archeologie plaats. Het programma van deze lezingenavond is inmiddels bekend (klik op de tabel om hem te vergroten).

Wil je de Avond van de Amersfoortse Archeologie bezoeken? Kijk dan op onze publiekssite.