donderdag 22 februari 2024

Vondsten met een verhaal

1984-2024: 40 JAAR CENTRUM VOOR ARCHEOLOGIE

We bewaren meer dan 200.000 vondsten. Dat zijn vooral scherven aardewerk en stukjes bot. Maar regelmatig graven we ook min of meer complete voorwerpen op. En er zitten ook 'Vondsten met een verhaal' tussen. Soms zijn het vondsten die, in ieder geval voor Amersfoort, heel bijzonder zijn. Soms zijn het vondsten die horen bij de geschiedenis van onze stad. En soms zijn het vondsten met gewoon een leuk of bijzonder verhaal.

In onze expositieruimte worden een stuk of 30 van die bijzondere vondsten in het zonnetje gezet. Kom dus kijken naar bijvoorbeeld de Spaanse olijfoliekruik, de puntneuskan, de vuurstolp of de pelgrimshoorn.

Verder lezen? Klik dan hier.

Deze meeste 'Vondsten met een verhaal' kan je terug vinden in de boeken 'Een maand op zicht' en 'Gespaard verleden'. De boekjes zijn te koop als onze expositieruimte open is voor publiek: op woensdag- en vrijdagmiddag van 14.00 - 16.30 uur.

In deze vitrines staan nog twee bijzondere voorwerpen: een mammoetbot en het model van een boerderij. Het mammoetbot komt niet uit Amersfoort, maar van de Tweede Maasvlakte en is door de vinder aan ons geschonken. De boerderij is een schaalmodel van een boerderij uit de Late IJzertijd (250 v. Chr. tot begin van onze jaartelling). Hij is door de stadsarcheologen gemaakt om te kijken hoe de mensen meer dan 2000 jaar geleden een boerderij bouwden.

Je kan onze expositieruimte op woensdag- en vrijdagmiddag bezoeken van 14:00 - 16:30 uur.

vrijdag 16 februari 2024

Restauratie van het 'Blauwe bord'

Bij de opgraving in 2014 op het terrein Oude Schans - Spuistraat in Spakenburg kwamen een paar scherven blauw geglazuurd aardwerk tevoorschijn. Ze zijn van een bord uit de periode 1600-1650, dat waarschijnlijk gemaakt is in Haarlem of Harlingen. Archeologen noemen dit soort borden 'majolica': alleen de bovenkant is mooi geglazuurd en bewerkt. De doorsnede van het bord is ongeveer 27 cm.




Na tien jaar is het bord gerestaureerd. Eerst zijn de scherven aan elkaar gelijmd (foto 1). Daarbij is het van belang om de rand-scherven precies onder de juiste hoek aan de bodem te lijmen. Vervolgens is er met voegcement een mal gemaakt. Daarbij is gebruik gemaakt van een mal van piepschuim. Door die rond te draaien, ontstaat de vorm van de binnenkant van het bord (foto 2 en 3). 




De scherven van het bord worden op de mal gelegd. En de rest van de mal wordt met een heel dun uitgerolde laag plasticine bekleed (foto 4). Vervolgens is gips op kleur gemaakt en in een mortier met stamper heel goed gemengd en fijngewreven (foto 5). Dan wordt in delen het blauwe gips aangebracht. Het resultaat is te zien op foto 6. 


Vervolgens worden met eindeloos schrapen en schuren de binnenkant en buitenkant voorzichtig glad gemaakt en in vorm gebracht (foto 7). Tot slot zijn de delen van gips vier maal met transparant acryl vernis behandeld om een vergelijkbare uitstaling te krijgen als het glazuur van het bord (foto 8). 

Verder lezen over deze opgraving? Download dan het rapport.


woensdag 14 februari 2024

Opgraving Breestraat - Markthal

1984-2024: 40 JAAR CENTRUM VOOR ARCHEOLOGIE

Wist je dat de opgraving aan de Breestraat 40 jaar geleden de eerste opgraving van de Amersfoortse stadsarcheologe was? Ze werd overigens geholpen door de vrijwilligers van de AWN en archeologen van de ROB (Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek; nu RCE).

In 1984 zijn de twee markthallen uit de jaren twintig gesloopt om plaats te maken voor woningbouw. De opgraving heeft plaats gevonden voordat de hallen werden gesloopt. Hierdoor hadden de archeologen geen last van het weer. In de hal kon een opgraving van 12 bij 27 meter aangelegd worden.



Het gebied rond de Breestraat lag vroeger veel lager, was nat en de grond was voedselarm. In de loop van de tijd is het terrein maar liefst 2,20 meter opgehoogd. In het begin van de 13de eeuw (1200-1250) is het terrein in gebruik genomen als weiland. Bij de opgraving zijn meerder afwateringssloten gevonden. Na een ophoging met een laag van 80 cm mest en heideplaggen kon men ook akkerbouw bedrijven. Het terrein is vanaf het einde van 15de eeuw verder opgehoogd en geschikt gemaakt voor de bouw van huizen. De oudste funderingen dateren uit de 15de eeuw. Veel oude sporen zijn verloren gegaan omdat bij de huizen diepe kelders zijn gegraven. Verder lezen? Download dan het verslag vande opgraving.


Bij de opgraving hebben we veel mooie en bijzondere vondsten gedaan. We zetten dit jaar een aantal van die vondsten in de schijnwerpers als 'Vondst van de Maand'. Zo is in onze expositieruimte deze maand een rapierschede te bewonderen.


donderdag 8 februari 2024

Wij zijn jarig!

1984-2024: 40 jaar Centrum voor Archeologie

Op 8 februari 1984 is Monique Krauwer aan de slag gegaan als de eerste stadsarcheologe van Amersfoort. Met een tijdelijk contract en voor halve dagen. En dat was niet zomaar de start van een nieuwe medewerker. Het was voor de krant aanleiding voor een interview met haar. Tip: klik op de foto van het krantenartikel om het te lezen. 

En dat betekent ook dat we vandaag onze veertigste verjaar vieren! Veertig jaar stadsarcheologie, dast is/zijn meer dan 300 opgravingen, een depot met 200.000 vondsten, honderden publicaties en rapporten en op dit moment een team met 6 archeologen, 15 vrijwilligers, 4 stagiaires en 1 administratief medewerker.

We besteden dit jaar uitgebreid aandacht aan dit jubileum. We kijken op deze plaats iedere week terug op 'oud nieuws'. Binnenkort verschijnt een boekje over 40 jaar opgraven in Amersfoort. En in het najaar verschijnt een nieuw boek over 40 bijzondere vondsten. Er komt een lezingenavond. En nog veel meer. We houden je op de hoogte! 

dinsdag 6 februari 2024

Rapport af: Hogeweg 70 - Voormalig Militair Hospitaal

In 2022 hebben wij een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd op het terrein van het voormalig Militair Hospitaal aan de Hogeweg. Tijdens het onderzoek zijn sporen en resten uit twee perioden aangetroffen: de periode vanaf 1877, toen het ziekenhuis werd gebouwd. En de tijd daarvoor, toen het terrein een agrarisch gebruik kende. Op het kaartje is het terrein van het voormalig Militair Hospitaal aangegeven. De proefsleuven zijn rood.

Het terrein is voorafgaand aan de bouw van het Militair Hospitaal opgehoogd, waarmee het oorspronkelijke hoogteverschil van ongeveer 50 cm is verdwenen. Het terrein is waarschijnlijk opgehoogd met de grond die is vrijgekomen met het graven van de grachten die rondom het terrein hebben gelegen en er gedeeltelijk (in het noorden) nog steeds liggen. Daaronder bevindt zich de oude bouwvoor, het oorspronkelijke maaiveld van vóór de bouw van het Militair Hospitaal. Het gaat plantenbedden van een tabaksplantage, waarvan de schuur in het zuiden van het onderzoeksgebied heeft gelegen. Er is geen vervolgonderzoek nodig. 

Verder lezen? Download dan het rapport


maandag 5 februari 2024

Vondst van de Maand: Leren zwaardschede

In een beerput op de opgraving Breestraat 23 is een leren zwaardschede gevonden. Hoewel hij al heel lang in onze expositieruimte te bewonderen is, was goed onderzoek er tot nu toe bij ingeschoten. 

De zwaardschede is gemaakt van kalfsleer en de lengte is 71 cm. Hij is vroeger langer geweest, want zowel de bovenkant als de onderkant ontbreken. Het is een schede voor een rapier (een soort zwaard) uit de 16de eeuw. Bijzonder is dat er ook een vak voor een mes op de schede zit. Een super efficiënte schede dus! In ieder geval was onze zwaardschede versleten en is waarschijnlijk daarom als afval in de beerput terecht gekomen. 

Verder lezen? Download dan het informatieblad



dinsdag 16 januari 2024

Sneeuw!

Er ligt sneeuw in Amersfoort! En de archeologen vertellen tijdens de koffiepauze nostalgische verhalen over opgraven in de sneeuw. Hoe koud het was. En hoe nat iedereen werd. Hierbij dus een paar foto's van de opgraving op het Mooierplein in 1998.

Wil je meer weten over deze opgraving? Lees dan het artikel in de Archeologische Kroniek Provincie Utrecht 1998-1999.



vrijdag 12 januari 2024

Nieuwe vrijwilligers

Deze maand verwelkomen we maar liefst vier nieuwe vrijwilligers! Twee vrijwilligers gaan zich bezig houden met de restauratie van aardwerk. Maar de komende weken gaan ze eerst ‘spaarvarkens kleien’. Ja, die replica’s maken we zelf; ongeveer net zo als de pottenbakkers dat ruim 400 jaar geleden ook al deden. En we beginnen door onze voorraad heen te raken. 


Links op de foto zit Jos, die al een jaar of vijf onze deskundige restaurator is. In het midden zit Willianne en rechts Kees, die enthousiast maar nog wat onwennig hun eerste spaarvarkens maken. Binnenkort in de verkoop!

Wil jij ook zo’n mooi spaarvarken. Kom dan op woensdag of vrijdagmiddag langs als onze expositieruimte aan de Westsingel 46 geopend is voor bezoek (van 14.00 tot 16.30 uur). Meer lezen over de spaarvarkens? Download dat de folder die we bij de verkoop mee geven.


vrijdag 22 december 2023

In de kerstvakantie zijn we dicht

Omdat in de kerstvakantie de meeste medewerkers en vrijwilligers vrij nemen, is onze expositieruimte niet te bezoeken. Dat betekent dat de openmiddagen op woensdag en vrijdag tijdens de schoolvakantie niet door gaan. En dat is van 25 december tot en met 7 januari.

We wensen iedereen fijne feestdagen en tot ziens in het nieuwe jaar!


maandag 18 december 2023

Nieuws uit andere media

We komen regelmatig berichten of nieuws tegen die zijdelings met ons werk te maken hebben. Deze keer twee van die berichten. 

In het blad ‘Puur Natuur’ van Natuurmonumenten lazen we het volgende: “IJstijd. In de podcast ‘Zo klonk Nederland’ neemt Vroege Vogels je mee op een tijdreis door de natuur. Wat hoor je als je rondloopt in de ijstijd als er mammoeten en leeuwen rondstruinen? Hoe klinkt een middeleeuws bos? Welke natuurgeluiden zijn de afgelopen 100.000 jaar verdwenen? Te beluisteren op nporadio1.nl/podcasts, op Spotify en in je podcast-app.”

En op de website Scientias.nl lazen we het volgende: “Ben je geboren in de jaren tachtig van de vorige eeuw of daarna? Zet dan maar een grote cirkel om het jaar 2061 in je agenda. Komeet Halley komt eraan! Komeet Halley bereikte gisteren het aphelium, oftewel het verste punt in zijn baan om de zon. Dit betekent dat de bekende komeet vanaf nu richting de zon (en dus ook de aarde) reist. We moeten alleen nog wel even geduld hebben: de komeet is pas over 38 jaar zichtbaar.” En dat brengt ons bij twee van onze vondsten: de komeetbekers! Die waren in november 2017 onze Vondst van de Maand. Het infoblad kan je hier downloaden. En om die te zien hoef je niet tot 2061 te wachten; je kunt ze iedere woensdag- en vrijdagmiddag komen bewonderen (behalve in de kerstvakantie).