Lees hier over de dagelijkse avonturen van de Amersfoortse archeologen;
verhalen over opgravingen, vondsten, onderzoeken en ontdekkingen,
niet alleen groot maar ook klein nieuws.
Afgelopen weekend vonden de Nationale Archeologiedagen plaats. We hadden een vol programma met een lezingenavond op vrijdag, een openmiddag en twee stadswandelingen op zaterdag en een veldkartering met publiek naar vuursteen vindplaatsen op zondag.
Dank aan iedereen die heeft deelgenomen aan de evenementen en ons centrum heeft bezocht! Hieronder een kleine impressie van de Archeologiedagen:
De Archeologiedagen zijn drie dagen in het jaar waarop een groot publiek kennis kan maken met alle aspecten die de Nederlandse archeologie zo leuk maken. Uiteraard doet het Archeologisch Centrum hieraan mee.
Zoals ieder vrijdagmiddag, ben je ook op vandaag (14 juni) welkom om onze expositieruimte en het restauratieatelier op het Archeologisch Centrum aan de Westsingel 46 te bezoeken. We zijn open van 14:00 tot 16:30 uur. Je bent van harte welkom op de Westsingel 46! En de toegang is gratis!
In onze expositieruimte kan je de vele archeologische vondsten bewonderen die we hebben opgegraven. Op een groot interactief scherm kan je de bewoningsgeschiedenis van onze stad en omgeving ontdekken. Woon je in Amersfoort? Dan hebben we misschien wel in jouw straat onderzoek gedaan. Kom ontdekken wat daar gevonden is. We hebben verder de ‘Vondst van de Maand’. En natuurlijk kan je hier Aagje recht in de ogen kijken en haar verhaal lezen!
In het restauratieatelier kan je zien hoe we nieuwe vondsten verwerken en nader onderzoeken. Tip: er ligt altijd wel een skelet op de onderzoekstafel.
Misschien heb je zelf wel vondsten gedaan en wil je deze aan de archeologen laten zien. En leuker nog: je mag zo veel vragen stellen als je wilt; onze archeologen vertellen graag over hun werk .
Vanavond: Avond van de Amersfoortse Archeologie (VOL)
Op vrijdag 14 juni vindt in de Observant de Avond van de Amersfoortse Archeologie plaats. Je kunt rekenen op een avond vol korte en boeiende lezingen door de Amersfoortse stadsarcheologen en een leuke archeologie-quiz.
Helaas zijn er geen plaatsen meer beschikbaar
ZATERDAG 15 JUNI - Open Dag Archeologisch Centrum
Op zaterdag 15 juni kunt u tussen 12:00 en 17:00 uur het Centrum voor Archeologie bezoeken om de collectie archeologische vondsten te bewonderen en archeologen aan het werk te zien. Of heb je al jaren een vondst thuis liggen en wil je weten wat het is? Of ben je nieuwsgierig naar Aagje? Kom dan deze zaterdag bij ons langs.
Voor vinders van alle leeftijden! ->Speciale activiteiten voor kinderen. Gratis toegang.
ZATERDAG 15 JUNI - Stadswandeling Verborgen landschap – VOL
Deze ongeveer 1,5 uur durende wandeling – onder begeleiding van stadsarcheoloog Maarten van Dijk – laat u zien dat er in de binnenstad nog verrassend veel zichtbaar is van het oude landschap. Daarnaast laat hij locaties zien waar de archeologen de resultaten van opgravingen zichtbaar hebben gemaakt.
Voor deze activiteit zijn helaas geen plaatsen meer beschikbaar
ZATERDAG 15 JUNI - Stadswandeling Graven en Begraven in Amersfoort (VOL)
Stadsarcheoloog Timo d’Hollosy neemt je mee langs verschillende locaties in de binnenstad waar bij opgravingen begraafplaatsen zijn gevonden. Leven en dood blijken in de Middeleeuwen verrassend dicht bij elkaar te hebben gelegen. U hoort wat voor informatie deze onderzoeken hebben opgeleverd en uiteraard ontbreekt de vindplaats van Aagje niet in deze wandeling!
Voor deze activiteit zijn helaas geen plaatsen meer beschikbaar
ZONDAG 16 JUNI - Struinen door de duinen – (VOL)
In de Soesterduinen zijn de afgelopen 50 jaar diverse vondsten gedaan uit de tijd van de jagers en verzamelaars (circa 15.000 – 5.000 jaar geleden). Het gaat met name om voorwerpen en verwerkingsafval van vuursteen. De Soesterduinen zijn mede daarom aangewezen tot Archeologisch Rijksmonument. De toestand van het monument is echter grillig, want het proces van verstuiven gaat door en het landschap verandert daarmee voortdurend. De archeologen van de regio Amersfoort en Soest zijn daarom benieuwd of er door deze verstuivingen nieuwe vondsten en vindplaatsen bloot zijn komen te liggen. We willen daarom een deel van de Soesterduinen gaan onderzoeken om eventuele vondsten in kaart te brengen. Daar hebben we hulp van het publiek bij nodig. Schrijf je in (er is een beperkt aantal plekken beschikbaar) en ga samen met de archeologen op zoek naar sporen van de eerste moderne mensen in onze regio!
Tot slot
Wil je meer weten over de Nationale Archeologiedagen? Bijvoorbeeld over wat er in de rest van Nederland allemaal georganiseerd wordt? Bezoek dan de website: https://www.archeologiedagen.nl/
Er wordt ons vaak gevraagd of we wel eens een echte schat
vinden. Het antwoord is 'nee'. Een schatkist vol met gouden munten en sieraden
hebben we nog nooit opgegraven. En als we geld vinden, is dat meestal kleingeld
dat mensen per ongeluk verloren hebben. Wie een kostbare munt verloor zocht
vast net zo lang tot die terugvonden werd. Gelukkig vinden we toch wel eens
iets moois!
Bij de opgraving in de Provenierssteeg in 1999 hebben we een
kleine schat gevonden. In de ruimte tussen twee muren zaten tien zilveren
munten: twee 'statenschellingen' en acht 'dukaten'. Die kunnen daar niet per
ongeluk terecht zijn gekomen. De schat was toen veel geld waard, want een
dukaat was 50 stuivers of 400 duiten waard. Op de munten staat een jaartal. De
oudste is uit 1686 en de jongste uit 1789. De munten zijn dus in of na 1789
verstopt.
Bij de opgraving op de Hof in 1991 werden 10 ‘leeuwengroten’
gevonden. Omdat een leeuwengroot veel geld waard was, was dit een heel
bijzondere vondst. Is iemand ze verloren? Zijn ze expres in de grond beland?
Niemand die daar het antwoord op weet.
Een heel bijzondere munt werd gevonden bij de opgraving
onder het Sint Jorisplein in 1997: een valse 'goudgulden'! Onder het dunne
laagje goud kwam een zilveren 'halve jager' tevoorschijn. Hoewel er op
valsmunterij hele zware straffen stonden, was het dus toch aantrekkelijk om
geld te vervalsen.
Verder lezen? Download het artikel van Hans de Jong en Timo
d’Hollosy in het boek ‘Een maand op zicht’.
Het Centrum
voor Archeologie 40 jaar! Dat gaan we het hele jaar vieren, met vondsten van de
allereerste opgraving in de Breestraat in 1984.
In juni draait
de vondst van de maand om 3 bierkannen uit de periode 1250-1425. Ze staan
symbool voor Amersfoort als bierstad. Al begin 14e eeuw profileert
de stad zich als zodanig. Brouwers voelen feilloos aan met welk bier ze het
beste kunnen scoren en hoe ze dat het beste in de markt kunnen zetten.
Amersfoort
wordt een bierstad van naam en faam en dat zal tot halverwege de 16e
eeuw voortduren.
Net als aardewerk blijft glas in de bodem bewaard: het rot
niet, het roest niet en het vergaat niet. In de afgelopen 40 jaar hebben dan
ook bijna 19.000 stukjes en stukken glas gevonden. En soms zitten er zelfs
complete voorwerpen bij. Er is dus veel werk voor onze glasspecialist!
Gebruiksvoorwerpen van glas zijn vaak goed te dateren, omdat zowel de techniek
als wat in de mode is in de loop van de tijd verandert. Veel glas heeft te
maken met drinken: we hebben veel flessen en glazen in onze collectie.
In de Middeleeuwen was glas vrij kostbaar. Glaswerk kwam
alleen voor bij de hoge adel, geestelijkheid en in de kloosters. De wijnfles
werd voornamelijk gebruikt als een karaf, om te vullen vanuit het vat en daarna
leeg te schenken aan tafel. In de tweede helft van de 17e eeuw werd de glazen
fles niet alleen meer gebruikt om uit te schenken, maar ook om wijn langere
tijd in te bewaren. De speciale dikwandige wijnflessen werden met de mond
geblazen en één flinke teug lucht leverde een fles op van ongeveer 750 ml, ook
vandaag de dag nog onze standaardmaat. De ziel (bodem) werd bij de vroegere
flessen steeds hoger opgestoken om de droesem bij het uitschenken beter op de
bodem te kunnen houden.
Een mooi voorbeeld is de wijnfles op de foto. In de gracht
rond huis Emiclaer in Amersfoort-Noord werd tijdens de opgraving een complete
en puntgave wijnfles van rond 1700 gevonden. Identieke flessen werden
aangetroffen in het VOC scheepswrak van ‘de Amsterdam’ voor de kust van
Hastings. Van deze vondst zijn replica’s te koop bij het Centrum voor
Archeologie, gevuld met Monbazillac. Dezelfde zoete wijn die ook in de 17de
eeuw uit deze flessen geschonken werd.
Het is niet altijd makkelijk te achterhalen wat men vroeger
dacht en geloofde. Maar dat geloof en bijgeloof van alle tijden zijn is wel
duidelijk. En soms vinden archeologen daar sporen van terug; in de vorm van
beeldjes, pelgrimsinsignes, de boekband van een bijbel, tot zelfs brokken van
een ontplofte kerk. Een deel van die vondsten kan je in onze expositieruimte
bekijken. Die is op woensdag- en vrijdagmiddag te bezoeken van 14:00 - 16:30
uur. Verder lezen? Klik hier.
Een mooi voorbeeld is het beeldje van Sint Barbara.
Archeologen moeten altijd heel goed opletten èn een heel goed geheugen hebben.
Bij de opgraving op de Hof in 1991 werden in de beerkelder van een voormalig
huis aan de noordwestkant van het plein een paar fragmenten van een beeldje
gevonden. Uit een afvalkuil op een andere plek op het plein kwamen ook stukjes
van een beeldje tevoorschijn. Het was een heel oplettende archeoloog of
vrijwilliger die bedacht dat de verschillende fragmenten misschien wel van het
hetzelfde beeldje waren. En dat bleek te kloppen!
Het beeldje stelt Sint Barbara voor. Zij was de in
Middeleeuwen een van de populairste heiligen en de patrones van onder andere
gevangenen, beiaardiers, mensen in de bouw en mijnwerkers. Sint Barbara is
altijd te herkennen aan de toren in haar handen. Helaas hebben we haar gezicht
niet terug gevonden.
Verder lezen? Download het artikel van André Glazing en Timo
d’Hollosy in het boek ‘Gespaard Verleden’.
De Stadswandeling ‘Verborgen landschap’ wil je gewoon niet missen. Meld
je snel aan, loop mee en verwonder en verbaas je.
Onze bekende stadsarcheoloog, Maarten van Dijk, neemt je tijdens deze wandeling mee door het hedendaagse centrum van Amersfoort. Ondertussen vertelt hij over het oude landschap waarvan verrassend veel nog zichtbaar is.
Laten we niet teveel
verklappen. Deelname is gratis, maar aanmelden is vanwege het beperkte aantal
plaatsen, verplicht.
Aanmelden kan via: de website van archeologischcentrum.nl.
De Stadswandeling ‘Verborgen Landschap’ vindt plaats op
zaterdag 15 juni van 13:00 tot 14:00 uur.
Let op! Je aanmelding is pas definitief na onze bevestiging.
(Maximaal 15 personen per groep, aanmeldingen worden verwerkt op basis van
binnenkomst.)
Aan de oostkant van Amersfoort heeft Kasteel Stoutenburg
gestaan. Hier zijn in 1956, 1987, 1995 en in 2005 kleine archeologische
onderzoeken in de vorm van proefsleuven uitgevoerd.
Het kasteel is gebouwd in opdracht van Wouter van
Amersfoort. Hij was de 'Schout van Eemland' en woonde tot 1259 op de hofstede
in Amersfoort. Toen Amersfoort in 1259 stadsrechten kreeg, moest hij uit de
stad vertrekken. Het kasteel was de uitvalsbasis voor de troepen van de
bisschop wanneer er oorlog was. In de periode 1500-1600 is het kasteel
gesloopt. De bakstenen zijn hergebruikt voor de bouw van het kasteel Vredenburg
in Utrecht.
Bij het onderzoek zijn resten van het grachtensysteem en de funderingen van het kasteel gevonden. Het kasteel bleek een ronde ringmuur te hebben en was omgeven door een brede gracht. Ook was er een voorburcht waar een poorthuis met bruggenhoofd heeft gelegen.
Verder lezen? Download dan het rapport van de opgraving:
Amersfoort Onder Ons 15:
De
Soesterduinen zijn aangewezen tot Archeologisch Rijksmonument. Door het proces
van verstuivingen verandert het landschap voortdurend. Archeologen van de regio
Amersfoort en Soest zijn benieuwd of er door deze verstuivingen nieuwe vondsten
en vindplaatsen bloot zijn komen te liggen en vragen aan het publiek om hulp.
Op zondag 16 juni ben je uitgenodigd om samen met de archeologen mee te speuren naar vooral voorwerpen uit de tijd van jagers en verzamelaars (circa 15.000 - 5.000 jaar geleden). Aan deelname zijn geen kosten verbonden, maar in verband met het beperkte aantal plaatsen is aanmelding wel noodzakelijk. Je aanmelding is pas definitief na onze bevestigingsmail.
Wil je meer weten over ons werk en over wat we allemaal
vinden? Of ben je nieuwsgierig naar Aagje en haar verhaal? Kom dan op een
woensdag- of vrijdagmiddag langs bij het Centrum voor Archeologie aan de
Westsingel 46. Van 14:00 - 16:30 uur. In onze expositieruimte kan je een deel
van de archeologische vondsten bewonderen die we hebben opgegraven. Op een
groot interactief scherm kan je de bewoningsgeschiedenis van onze stad en
omgeving ontdekken. Woon je in Amersfoort? Dan hebben we misschien wel in jouw
straat onderzoek gedaan. Kom ontdekken wat daar gevonden is. Je mag zo veel
vragen stellen als je wilt; onze archeologen vertellen graag over hun werk.
Spreekuur
En wat ook leuk is: misschien heb je zelf wel vondsten
gedaan en wil je deze aan de archeologen laten zien. Zij kunnen er vast veel
meer over vertellen. De open middagen zijn dus ook een soort spreekuur. Dat
doen we al bijna 40 jaar! En dat heeft al heel wat leuke ontdekkingen en
verhalen opgeleverd. Wees gerust: je mag je vondst weer mee naar huis nemen.
Soms worden de vondsten aan ons geschonken.
Op de foto's staan enkele van die vondsten: een mortierkogel
uit 1300-1500 die later hergebruikt is als gewicht, een kopje van aardewerk uit
1870-1895 van Ceramique, een haardsteen uit 1500-1700, een Derby schoen uit
1875-1900 en een lakenloodje uit 1660 met het wapen van Amersfoort.
Iedereen die meer wil weten over eigen vondsten, archeologische opgravingen in en om Amersfoort, of andere archeologische zaken kan iedere woensdag- en vrijdagmiddag langskomen bij het Archeologisch Centrum.
In het pand is naast de expositie van vele voorwerpen uit de Amersfoortse bodem ook een deel van de binnenwerkzaamheden permanent voor het publiek zichtbaar gemaakt: diverse medewerkers van de sectie archeologie zijn bezig met hun restauratie- en conservatiewerkzaamheden.
De werkruimte en de expositieruimte zijn op woensdag- en vrijdagmiddag tussen 14:00 en 16:30 voor publiek geopend.
Wilt u op andere tijden het archeologisch centrum bezoeken, of met een grote groep komen, bel dan van te voren even voor een afspraak.
Archeologisch Centrum Westsingel 46 3811 BB Amersfoort 033-469 5460
Het Centrum voor Archeologie (CAR) van de Gemeente Amersfoort besteedt veel zorg aan het controleren van de informatie op deze website. Toch kan het zijn dat de informatie verouderd of incorrect is. Aan de informatie op Scheplog kunnen dan ook geen rechten worden ontleend. Alleen de door de gemeente gedrukte mededelingen hebben een officieel karakter.
De gemeente Amersfoort is niet verantwoordelijk voor informatie op internetpagina’s van derden waarnaar op deze site wordt verwezen. Ook neemt de gemeente Amersfoort geen verantwoordelijkheid voor de gevolgen van het gebruik van de aangeboden informatie op deze website.