VONDST VAN DE MAAND APRIL - WILLIAM & MARY MAJOLICA BORD

In de maand dat we Koningsdag vieren, mag een koninklijke Vondst van de Maand natuurlijk niet ontbreken. De Vondst van de Maand april is een 17e-eeuws Delftsblauw bord met daarop een afbeelding van William III en Mary II. Dit waren de koning en koningin van Engeland, Schotland en Ierland, maar ook de prins en prinses van Oranje én stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. 

Een amateurarcheoloog heeft de fragmenten gevonden in Amersfoort-Zielhorst en heeft het jaren later aan Centrum voor Archeologie geschonken. De 2 fragmenten gaven genoeg ruimte voor nader onderzoek en een reconstructie. Onze eigen restaurator Jos Wielders verteld u deze maand het verhaal over het bord en William & Mary. 

Meer weten en de Vondst van de Maand bekijken? Kom langs op de open middagen elke woensdag en vrijdag tussen 14:00u en 16:30u. 

DECEMBER EDITIE KRONIEK - TIJDSCHRIFT HISTORISCH AMERSFOORT

De nieuwe editie van de Kroniek komt maandag 1 december uit! Dit keer staan er 3 artikelen in het tijdschrift die zijn geschreven door medewerkers van Centrum voor Archeologie. 

In het eerste artikel vertelt stadsarcheoloog Sanne Beumer over het archeologisch onderzoek van de Prehistorische grafheuvel bij De Lichtenberg.

Het tweede artikel gaat over het verhaal van de Prehistorie op de Heiligenberg, aan de hand van archeologische vondsten. Dit is geschreven voor stadsarcheoloog Maarten van Dijk en aardewerkspecialist Wilma van den Heuvel.

In het derde artikel vertelt stadsarcheoloog Timo d'Hollosy over het archeologisch en bouwhistorisch onderzoek van de Kelderkeuken aan de Nieuweweg.

De Kroniek is verkrijgbaar bij ons op Westsingel 46, op woensdag- en vrijdagmiddagen tussen 14:00u en 16:30u. 

LICHT IN DE DUISTERNIS

De dagen worden steeds korter, dus we doen sneller de lampen thuis aan. Dit deed ons denken aan een vondst: een olielampje. Want hoe verlichtten mensen hun huizen vroeger?

Tijdens de opgraving aan de Breestraat in 1984 is een olielampje uit de periode 1500-1750 gevonden. Samen met kaarsen en haardvuren, was dit voor een lange tijd dé bron van verlichting binnenshuis.

De olielampjes werden meegenomen door de Romeinen naar Nederland. Deze werden gevuld met olijfolie. Na de val van het Romeinse Rijk verdwenen de olielampjes als lichtbron. De olijfolie moest geïmporteerd worden en de lijnzaadolie die hier gemaakt werd, was te duur en minder goed bruikbaar als brandstof. Kaarsen werden de norm. Pas gedurende de 12e/13e eeuw zullen de lampjes terugkeren. Men vulde deze met vet, raap- en toch ook lijnzaadolie. Vanaf de 14e eeuw nam het gebruik sterk toe. 

Olielampjes met 1 oor, zoals dit olielampje, waren bedoeld als wandlampje. Het onderste bakje was aan de achterkant afgeplat. Het oor hing aan een spijker en de afgeplatte achterkant tegen de muur. Deze vorm is typisch voor de periode van 1500-1750. Bij alle soorten olielampjes deden vodden dienst als lont. 

Meer weten of het olielampje in het echt bekijken? Kom langs op de open middagen! We zijn open op woensdag- en vrijdagmiddagen tussen 14:00u en 16:30u. 

VONDST VAN DE MAAND NOVEMBER - ROMEINS KRUIKJE

In deze editie van Vondst van de Maand is dit Romeins kruikje de vondst die een maand lang in het spotlicht staat. Het kruikje dateert uit 130-200 na Chr., oftewel de Midden Romeinse Tijd. Het kruikje is gemaakt van gladwandig aardewerk.

In 1906 stuitte boer Kok met zijn schop op het kruikje toen hij op zijn land aan het werk was. Door de schopsteek viel het kruikje in grote scherven uiteen. Het zag er oud uit, dus ging meneer Kok ermee naar museum Flehite. De conservator vond het interessant en liet het voorwerp restaureren en in de collectie opnemen. Bijna 120 jaar later is het als Vondst van de Maand te bewonderen in het Centrum voor Archeologie. 

Kom de Vondst van de Maand bekijken op de open middagen op woensdag- en vrijdagmiddagen tussen 14:00u en 16:30u. 

MYSTERIEUZE HEKSENFLES

Bij de afbraak van een pand achter de Elleboogkerk is tussen de funderingen een complete Baardmankruik gevonden. Wat doet zo'n gaaf flesje onder een huis?

Baardmankruiken zijn genoemd naar het behaarde gezicht op de hals. In vroeger eeuwen waren ze populair, dit blijkt onder meer uit archeologische vondsten en 17e-eeuwse schilderijen.

Dit Amersfoortse exemplaar is vrijwel identiek aan een Engelse. Deze is op een soortgelijke plek gevonden en was gevuld met urine, menselijk haar, nagels, spijkers en spelden: een typische heksenfles. 

Uit angst voor hekserij probeerde men op allerlei manieren zichzelf te beschermen. Een van de methoden was om een kruik bijvoorbeeld onder de grond, drempel of in de haard te verstoppen. Waarom juist een Baardmankruik? Waarschijnlijk houdt dit verband met de soort magie: het uitbeelden van de te betoveren persoon. De kruik stelt de te betoveren persoon voor, zo wordt de heks als het ware in de fles gelokt en onschadelijk gemaakt met scherpe voorwerpen.

Meet weten of in het echt bewonderen? Kom langs op de open middagen!

VONDST VAN DE MAAND OKTOBER - SPINKRUIKJE

In 2005 stond archeoloog Milo Verhamme op een proefsleuvenonderzoek in Stoutenburg. Op deze plek werd in 1259 een kasteel gebouwd: een verdedigingswerk (motte) om de grens tussen het Sticht en Gelre te bewaken.

Milo vond in de gedempte grachten dit kleine kruikje van Steengoed. Het bleek een spinkruikje te zijn. Dit had een spinster met een koord om haar hals hangen om gemakkelijk water of kleurstof aan te brengen op de wol tijdens het spinnen. 

Meer weten? Kom langs op de open middagen op woensdag- en vrijdagmiddagen, tussen 14:00u en 16:30u, om het kruikje te bewonderen. Ook kun je hier het volledige verhaal van de opgraving en het kruikje lezen. 

OPEN MONUMENTENDAGEN 2025

Afgelopen weekend vonden de Open Monumentendagen plaats. Het was een groot succes! Het Archeologisch Centrum heeft meer dan 1100 bezoekers mogen ontvangen. Wij hebben enorm genoten, tot volgend jaar!

RESTAURATIE DRINKUIT

Onze restaurator Jos heeft zich de afgelopen tijd bezig gehouden met de restauratie van een laatmiddeleeuwse drinkuit. Op de bovenrand na is de drinkuit volledig gerestaureerd. De bovenrand is niet gerestaureerd omdat dit erg moeilijk is en er ontbreekt informatie over de vorm.

Een drinkuit is een smalle beker met een onstabiele voet. Omdat het onmogelijk is om de beker neer te zetten zonder dat deze omvalt, moet de inhoud wel in één teug worden leeggedronken. De drinkuit werd gebruikt bij drinkspelletjes, daarbij moest de beker zo snel mogelijk worden leeggedronken. 

Meer weten? Kom langs op de open middagen op elke woensdag en vrijdag, tussen 14:00u en 16:30u.