De Schammer - revisited

Afgelopen maandag zijn we begonnen met een opgraving in Leusden, bij de Horsterweg en vlakbij het terrein waar we enkele jaren geleden een grote hoeveelheid sporen en structuren uit de Bronstijd en IJzertijd hebben gevonden. Dit onderzoek heette De Schammer - naar het gelijknamige natuurgebied. Behalve natuur liggen hier nu ook hockeyvelden. De verwachting is dat we ook binnen het huidige onderzoek weer bewoningssporen uit de IJzertijd tegen gaan komen.

Open Monumentendagen

Het was afgelopen weekend een drukte van belang tijdens de Open Monumentendagen. Zo'n 1300 bezoekers hebben het Centrum voor Archeologie bezocht. Het was een zeer gevarieerd gezelschap: Amersfoorters, dagjesmensen uit de rest van het land, Amerikanen, Fransen en Mexicanen. Er ontstonden boeiende gesprekken over ons vak, de Amersfoortse bodemvondsten en natuurlijk over Aagje. Kortom, het was een bijzonder geslaagd weekend!

Dit weekend: Open Monumentendag

Komend weekend zijn de jaarlijkse Open Monumentendagen. Het Centrum voor Archeologie doet hier uiteraard aan mee en ook dit jaar zijn we weer op zaterdag én zondag geopend.

Het thema is 'Plekken van Plezier' en dat sluit mooi aan bij ons onderzoek van het landhuis Kouwenhoven. Wil je iets over de resultaten van dat onderzoek horen en de vondsten zien? Of wil je het verhaal horen achter de tegels in de Vondst-van-de-Maand-vitrine? De oudste vondst uit de binnenstad van Amersfoort bewonderen? Ben je nieuwsgierig naar het verhaal van Aagje? Dit en nog veel meer valt er dit weekend te beleven. We hebben ook speciale kinderactiviteiten.




Zaterdag zijn we open van 10 tot 17 uur en zondag van 12 tot 17 uur. Tot dit weekend bij het Centrum voor Archeologie aan de Westsingel 46!

Open Monumentendag Amersfoort
Open Monumentendag Amersfoort - Centrum voor Archeologie

Tegels op gemak

Bij de opgraving in Kouwenhoven zijn op de plaats waar vermoedelijk het gemak (toilet) van het buitenhuis was, tegeltjes gevonden. De afbeeldingen er op stelden de archeologen voor een raadsel en doen bij hen wilde fantasieën opkomen.

Kom op woensdagmiddagen tussen 14:00 en 16:30 uur naar het Centrum voor Archeologie aan de Westsingel 46 in Amersfoort en bekijk de Vondst van de Maand met eigen ogen.

Inspectie

Onze jaarlijkse inspectie heeft vandaag plaats gevonden. Alles was goed, we mogen ons certificaat behouden! Hoera!

Verrassende vondst bij de Bisschopsweg

Op dinsdag 20 augustus 2019 werden wij gebeld door de mensen die het riool bij de Bisschopsweg aan het vervangen zijn. Ze waren op baksteen gestuit. Na enig graafwerk en wat schoonmaken bleek het een ongeveer 1,5 m brede overkluizing te zijn uit het eind van de 19^de eeuw of het begin van de 20^ste eeuw.

Via onze mobiel was het lastig te zien wat deze overkluizing kon zijn; een duiker onder de al zeer oude Bisschopsweg door? Of was het toch een riool? Maar waar ging dat riool dan naartoe? 

Gelukkig hebben we oude kaarten tot onze beschikking waar al snel uit bleek dat er wel degelijk een gebouw heeft gestaan precies op de plek waar de overkluizing naartoe liep. Tot aan 1914 heeft hier namelijk blekerij De Luiaard gestaan (zoals ook op de kaart uit 1888 is te zien). In de blekerij werd wasgoed, garen en weefsel gebleekt. Het textiel kreeg weer een heldere en frisse kleur. In eerste instantie werd het wasgoed op een bleekweide uitgespreid. Later ging men chemische processen inzetten om het bleken te versnellen. Het textiel werk behandeld met loog en samen met potas in koperen ketels  gekookt met aanvankelijk turf als brandstof. Vervolgens werd het gespoeld en gewrongen, alvorens het op de bleekweide uit te spreiden. De potas werd later vervangen door bleekloog. De na het logen eventueel aanwezige kalkresten werden verwijderd door het textiel te behandelen met verzuurde melk (melken of zuren genoemd). Vanaf 1784 begon men ook verdund zwavelzuur (soms ook zoutzuur) in plaats van zure melk toe te passen. Eventueel werd de textiel, na het zuren en spoelen, nog met blauwsel behandeld. Dit afgewerkte loog en zuur werd uiteindelijk op het oppervlaktewater geloosd, wat vanzelfsprekend zorgde voor veel verontreiniging.

Probeerde men de eigen bleekvelden ten noorden van de blekerij te ontzien en heeft men via een afvoer onder de Bisschopsweg door het vieze water op de andere weilanden willen lozen? Tja, vroeger keek men niet zo nauw.

Interview met onze onderzoeker Henk

onlangs in de zaterdagbijlage van de Amersfoortse Courant; een interview met onze eigen skeletonderzoeker Henk de Boer.

Een gespietst verleden: Lanspunt

Een 16de-eeuwse lanspunt is vondst van de maand augustus

In 2008 werd bij de opgraving op de Appelmarkt in Amersfoort een ijzeren lanspunt gevonden. Hoe is dit bijzondere exemplaar hier terecht gekomen? Wie heeft hem achtergelaten en waar is hij mogelijk voor gebruikt?

Deze – en andere vragen – staan deze maand centraal bij de vondst van de maand. Kom op woensdagmiddag tussen 14:00 en 16:30 uur naar het Centrum voor Archeologie aan de Westsingel 46 in Amersfoort en bekijk de Vondst van de Maand met eigen ogen.

Van pomp noch pompstang weten

Ongeveer een jaar geleden hebben we het 18^de-eeuwse landhuis Kouwenhoven opgegraven. De opgraving heeft niet alleen veel, maar ook bijzondere vondsten opgeleverd. Een van de vondsten was een houten blok van circa 85 bij 20 cm, met aan elke zijde één gat. Je zou kunnen denken: wat is hier nou speciaal aan?

Maar wat blijkt: dit zijn de resten van een houten pomphuis! En daar hebben we in Amersfoort en omgeving niet eerder een van teruggevonden.

In de 17^de en 18^de eeuw werden pompen uit ronde of vierkant houten balken vervaardigd door speciale vaklieden: de pompenmakers. Pompen werden gebruikt in de schepen (verwijderen lekwater), oliemolens, boerderijen en woningen. Eigenlijk overal waar vloeistoffen vanuit de diepte omhoog moesten  worden gebracht.

De pompenmaker boorde met een speciale boor een rond gat door het midden, in de lengte richting van het hout. Hierin werd een ‘zuiger’ geplaatst, waarmee vloeistoffen omhoog gepompt konden worden. Via één of meerdere gaten in zijkant van het hout kon de opgepompte vloeistof afwateren.

Circulaire economie in de Middeleeuwen

Vaten waar bier of wijn in werd vervoerd, kregen na gebruik een tweede leven als waterput.Vondst van de Maand juli is zo’n vat: in de 14^de/15^de eeuw een waterput en weer in oude glorie hersteld door de stadsarcheologen. De hele maand juli te zien bij het CAR, Westsingel 46.

Open: woensdagmiddag van 14.00 tot 16.30 uur