Werkbezoek

Ons Centrum voor Archeologie is bij de gemeente ondergebracht bij de afdeling Stedelijk Beheer. Wij waren met z'n allen op bezoek bij onze collega's. Zowel op kantoor als buiten kregen wij interessante verhalen te horen over hun dagelijks werk. Het is wel een hele andere wereld; over riolen, stadsverlichting, straten en kades, groen en speeltuinen. Onze collega's stuiten op toch weer heel andere uitdagingen dan wij en het zijn stuk voor stuk zaken die onze burgers rechtstreeks raken. Collega's bedankt voor een leerzame en gezellige ochtend!

nieuw in de Scheplog-vitrine

We hebben tijdens een opgraving aan de Utrechtseweg, in het jaar 1998, een gedenkbord gevonden. Het betreft en 8-kantig bordje dat gemaakt is om de vrede van Münster te gedenken.
In Münster werd op 15 mei 1648 vrede gesloten tussen Spanje en de Noordelijke Nederlanden. Het is de datum waarbij de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden van elkaar gescheiden werden en de verenigde Nederlanden vrij werden verklaard. Het verdrag tussen Spanje en de Nederlanden werd vastgesteld op 30 januari 1648. Op 15 mei werd de vrede definitief getekend en door Nederlandse en Spaanse gezanten met hun eed bekrachtigd. In Nederland worden twee exemplaren van de Vrede van Münster bewaard in het Nationaal Archief; een Spaanse en een Franse versie. Beide versies zijn door koning Filips IV ondertekend.

Het gedenkbordje is vanaf heden te zien op de Langegracht 11.

Opgraven aan de Energieweg

De opgraving aan de Energieweg gaat gestaag door. Op onze tekeningen ontstaat een ingewikkeld patroon van sporen. Daar zijn sporen van tabaksschuren te herkennen, maar er blijft nog genoeg puzzelwerk over.

Amersfoortse poolwoestijn

Tijdens een kleine opgraving aan de Sint Agathastraat hebben de archeologen een geel gekleurde zandlaag aangetroffen. Nu is dit geen heel bijzondere vondst, want dit fijne zand kom je bijna overal in Amersfoort onder de grond tegen als je maar diep genoeg graaft. Maar hoe is dit zand eigenlijk hier terecht gekomen?

Het zand moet ongeveer 116.000 tot 11.500 jaar geleden hier zijn afgezet door wind. We hebben het over de vorige IJstijd, waarbij het hier te koud voor planten en bomen was. Wind had vrij spel om het land te bedekken met een dikke laag fijn zand. In het gele zand vonden we een bruin gekleurd veenachtig bandje. Over dit bandje kunnen we dezelfde vraag stellen als over het zand: hoe komt het hier? Ook in de IJstijd moet het zo nu en dan net even warm genoeg zijn geweest voor planten en bomen. Het bruine bandje bestaat uit resten van planten en bomen die hier groeiden toen het even wat warmer was.

Archeologen hebben in deze laag een zogenaamde 'pollenbak' gezet. In deze venige laag zijn namelijk stuifmeelkorrels bewaard gebleven. Een onderzoek naar dit stuifmeel kan ons duidelijk maken welke vegetatie er in deze (iets warmere) periode groeide en hoe het landschap er destijds moet hebben uitgezien. Nu maar hopen dt de onderzoeker geen last van hooikoorts krijgt, door deze oude stuifmeelkorrels.

opgraving Soest

Opgraving op de Kerkpad in Soest.

Planning

De opgravingsploeg heeft een drukke periode voor de boeg. De komende weken zijn we druk met het hoofdonderzoek bij de Energieweg, en zullen we ook nog een aantal andere onderzoeken gaan uitvoeren. Komende week gaan we ons eerste proefsleuvenonderzoek in Soest doen, op een mooie locatie aan het Kerkpad. Bovendien gaat op korte termijn weer een groot aantal ondergrondse afvalcontainers in de Amersfoortse binnenstad geplaatst worden. Kortom; houd scheplog goed in de gaten....we gaan hopelijk weer veel mooie ontdekkingen doen de komende periode.

Energieweg

Het onderzoek bij de Energieweg loopt goed; mede dankzij het heerlijke weer van de afgelopen dagen. In het oostelijk deel van het tracé, vlakbij de Nijkerkerstraat, zijn paalsporen en een sloot uit de 17de-18de eeuw gevonden. Mogelijk horen deze sporen bij schuurtjes en bijgebouwen die hier in die tijd gestaan hebben. Van een echte tabaksschuur is in dit deel geen sprake, hoewel we wel tabaksbedden gevonden hebben; de grondbedden waarin de tabak verbouwd werd.

Volgende week verplaatsen we ons naar het middendeel van het tracé waar een vlakdekkend vervolgonderzoek gaan uitvoeren op de locatie waar in de proefsleuven de sporen van een 14de eeuwse boerderij en minimaal twee tabaksschuren uit de 17de-18de eeuw zijn gevonden. We zijn hier dus de komende weken nog wel bezig.

De opgravingskeet fungeert ook als kantoor: hier worden de digitale inmetingen verwerkt en gecontroleerd, zodat we zeker weten dat alle gegevens goed gedocumenteerd zijn.



Ondertussen wordt het opgravingsterrein ook doorzocht met een metaaldetector door onze metaal-specialist.

Archeologen op bodemcursus

Afgelopen week zijn enkele archeologen van het CAR op een opfriscursus Bodemkunde en Geologie voor archeologen geweest. In de collegebanken van de Vrije Universiteit Amsterdam zijn de archeologen - samen met collega's uit het hele land - bijgespijkerd over het ontstaan van het landschap in Nederland, onder andere over het ontstaan van de karakteristieke elementen in en nabij onze regio: de Gelderse Vallei, de Utrechtse Heuvelrug en het Eemland. Tijdens twee excursies kon de opgedane kennis in de praktijk worden gebracht door het zetten en interpreteren van grondboringen. Een zeer intensieve en leerzame cursus!

Op de bovenste foto zie je de in de voorlaatste ijstijd opgestuwde lagen op de stuwwal bij Ede, daaronder uitleg in het veld door één van de docenten en onderin het stuifzandgebied van het Wekeromse zand, waar we een aantal bodemkundige boringen gezet hebben.

Klein onderzoek, Pieter en Bloklands Gasthuis

Vermoedelijk is het terrein, bij de bouw van het gasthuis in 1907, opgehoogd. In dit ophogingspakket is veel botmateriaal aangetroffen, dit doet vermoeden dat het terrein is opgehoogd met grond afkomstig van een (geruimde) begraafplaats. De botresten kunnen dus niet exact gedateerd worden. Het was een "klein onderzoekje" op het terrrein van Pieter en Bloklands Gasthuis. Deze is inmiddels alweer afgerond.

"vroegste vondst"

Bij nadere bestudering van het vuursteenmateriaal van de opgraving Sneul in 1994, kwam een bijzondere vondst te voorschijn. Een puntgave zg. Havelte-spits, een pijlpunt uit het Laat Paleolithicum (oude steentijd) periode 18.000-8800 v. Chr. Deze pijlpunt is gemaakt van een half transparante soort vuursteen en is langs de snijkanten voorzien van een fijne retouche. Een zo'n vroege vondst is in Amersfoort niet eerder gedaan. De naam Havelte-spits verwijst naar vondsten van dit type pijlpunt in Drenthe.