Goede start

Vanochtend zijn we begonnen met de opgraving bij de Elleboogkerk. En het is meteen raak, bakstenen funderingen, een vloertje met plavuizen en mogelijk een keldertje. Spannend!

Spakenburgse grenspalen

Ooit was Spakenburg een belangrijke schakel in de Grebbelinie, een historische verdedigingslinie in (Midden-)Nederland.In Spakenburg lag onder meer een sluis (de Spuisluis), die water landinwaarts kon laten om inundatiegebieden onder water te zetten; er waren enkele verdedigingswerken (batterijen en een redoute), en er waren tankweringen.

Van al deze historische elementen is weinig meer zichtbaar in het huidige landschap. Het parkeerterrein rond de Nieuwe Schans vertoont nog wel de contouren van de oude redoute, maar van het verdedigingswerk zelf is (bovengronds) niets meer over gebleven. Hetzelfde geldt voor de overige verdedigingswerken. De tankwering op de Oostdijk is het nog enige goed zichtbare element wat ons herinnert aan de Grebbelinie.

Maar er zijn ook nog twee verborgen historische pareltjes!

In de flank van de Oostdijk liggen namelijk twee grenspalen verborgen onder het hoge gras. Deze stenen palen van ongeveer 80x25x25cm stonden op bepaalde punten langs de Grebbelinie en fungeerden vroeger als meetpunten voor het Ministerie van Oorlog. De letter ‘O’ op de palen (gevolgd door een volgnummer, hier nummer 9) verwijst naar dit ministerie. De locaties van de palen zijn bekend van oude landkaarten.

Omdat de Oostdijk hier op de schop gaat (hij wordt verlegd), moeten de grenspalen tijdelijk plaats maken voor het bouwverkeer. Vandaag zijn de palen voorzichtig uit de dijk getild. Voor ons een mooie gelegenheid om ze eens goed te bekijken! De palen worden nu tijdelijk opgeslagen, en op een later tijdstip weer teruggeplaatst in de dijk.

Elleboogkerk

In 2007 werd de Elleboogkerk met daarin het Armando Museum door brand verwoest. De archeologen zagen deze trieste gebeurtenis van dichtbij; de kerk ligt immers net als het Centrum voor Archeologie aan de Langegracht. Inmiddels is een start gemaakt met de wederopbouw en als onderdeel hiervan start morgen archeologisch onderzoek op de locaties waar de bouwers straks ook de grond in zullen gaan. Vanochtend hebben we vast een kijkje genomen ter voorbereiding.

Stadswandeling

Een aantal leden van The Swedish National Heritage Board (archeologen en monumentenzorgers) brengt deze week een werkbezoek aan Nederland en na een dag vol lezingen bij de RCE stond een stadswandeling op het programma, verzorgd door een collega van de afdeling monumentenzorg en één van de stadsarcheologen. Het heerlijke herfstzonnetje en het geinteresseerde publiek zorgden voor een aangename en geslaagde middag. De Zweedse collega's waren unaniem aan het eind van de wandeling; we hebben het voorrecht in een prachtige stad te mogen werken. En dat is zeker waar!

Droge voeten

Het is een drukte van belang in de Langestraat; er wordt hard gewerkt aan het plaatsen van ondergrondse afvalcontainers. Uiteraard staan de archeologen continu mee te kijken. Zo’n 2 meter onder de grond in de Langestraat hebben wij een bijzondere ontdekking gedaan; de resten van een zogenaamd ‘knuppelpad’. Dit is een weg, opgebouwd uit hout en zand. Op de foto is goed te zien dat het gaat om een dikke ophoging van wel 60 á 70 cm aan takken en zand. Deze stammetjesweg stamt uit de tijd dat Amersfoort nog maar net een stad was. En leert ons niet alleen dat de Langestraat al ruim 700 jaar in gebruik is, maar ook dat het hier vroeger best vochtig en nat moet zijn geweest. Een dergelijke knuppelpad legde je namelijk niet voor de lol aan, maar om te voorkomen dat de doorgaande weg veranderde in een drassige en zompige boel. Zo kon iedereen toch nog met droge voeten naar huis.

Lezingen

Binnen ons pand zijn niet alleen de gemeentelijk archeologen gehuisvest, maar wordt één ruimte één avond in de week gebruikt door de AWN (Archeologische Werkgemeenschap Nederland), afdeling Vallei en Eemland. Deze groep amateur-archeologen onderhoudt een hechte band met het Centrum voor Archeologie. We willen hier dan ook graag aandacht besteden aan een interessante door hen georganiseerde lezingen-cyclus die binnenkort gaat plaatsvinden:

AWN afd. 14 Vallei- en Eemland Lezingencyclus 2011-2012:
'Het omspitten van (vroegmiddeleeuwse) grafvelden: oud onderzoek, nieuwe visies en detectie'

Deze lezingencyclus heeft als centrale thema vroegmiddeleeuwse grafvelden. Wij zijn verheugd de volgende sprekers bereid te hebben gevonden: dr. A. Willemsen zal ons meenemen naar het rijke en spectaculaire vroegmiddeleeuwse grafveld van Rhenen-Donderberg, dat in 1951 werd opgegraven, maar nooit werd gepubliceerd. Dr. R. Panhuysen belicht oud onderzoek naar de grafvelden rond Dorestad en zal nader ingaan op nieuw verkregen fysisch antropologische inzichten. Drs. E. Eimermann gaat in op de spectaculaire ontdekkingen van het grafveld van Solleveld in Den Haag. Oud onderzoek leek te wijzen op een exclusief urnengrafveld., maar hernieuwd onderzoek heeft tevens enkele bijzondere inhumaties opgeleverd. Drs. W. de Kort gaat ten slotte in op de problematiek van het herkennen van een prehistorische grafheuvel en zal nader ingaan op de landschapsreconstructie rond enkele vorstengraven in Noord-Brabant.

Plaats:

Centrum voor Archeologie: Langegracht 11, Amersfoort.

Zaal open vanaf 19.30 uur; koffie/thee. Aanvang lezingen: 20.00 uur.
Gratis voor leden van de AWN, niet leden betalen € 3,-.

Data:

28 oktober: Zestig jaar grafveld Rhenen - dr. A. Willemsen (RMO)

2 december: (Be)graven in de Haagse Duinen in de Vroege Middeleeuwen - drs. E. Eimermann (AWN Amersfoort)

20 januari (2012): Begraven voorouders & begraven bodems - drs. J.W. de Kort (RCE)

24 februari (2012): Dorestad, de menselijke factor. Begravingen AD 250-1000 - dr. R. Panhuysen (AAC)

put in de Langestraat

Onder in de put waarschijnlijk resten van een knuppelpad .

Diep onder de Langestraat

Tegen het einde van de middag is de bodem bereikt. De archeologen bestuderen de dieptse bodemlagen en leggen alles vast, voordat de afvalcontainers worden geplaats.

Zien ze hier sporen die aansluiten op eerder gevonden sporen in de omgeving?

afvalcontainers

Aanleg start ondergrondse afvalcontainers op de Langestraat,

maar niet voordat de archeologen onderzoek hebben gedaan.

Schorre keeltjes

Het is een drukte van belang in ons pand. Het is Open Monumentendag vandaag en de bezoekers weten ons prima te vinden. Ik begin de eerste schorre keeltjes te ontwaren bij onze vrijwilligers die vol enthousiasme de bezoekers rondleiden. Nog een dik uurtje en we hebben er weer een zeer geslaagde open dag opzitten. Ik ga nog maar even thee met honing rond delen om de keeltjes te smeren....