Open Monumentendag

Komende zaterdag is het weer zover: Open Monumentendag. Uiteraard is ook het Centrum voor Archeologie geopend, dus kom gerust tussen 10:00 en 17:00 uur een kijkje nemen. Het thema is dit jaar "de smaak van de 19de eeuw".

Hogeweg

Ben net even een kijkje gaan nemen bij de opgraving langs de Hogeweg. Inmiddels is er één boerderij uit de IJzertijd aangetroffen en nog veel meer paalsporen, waarschijnlijk horende bij bijgebouwtjes. De opgravingsputten zijn gelukkig weer helemaal droog en de opgravingsploeg geniet van het heerlijke weer, dat komende week alleen nog maar beter schijnt te worden.

Congres

Den Haag wordt de komende dagen overspoeld door archeologen uit binnen- en buitenland. Vanaf vandaag wordt vijf dagen lang het jaarlijkse congres van de EAA (European Association of Archaeologists) in de Hofstad gehouden. Eén van onze stadsarcheologen zal Amersfoort vertegenwoordigen en kennis en ervaringen uitwisselen. Het congres wordt mede georganiseerd door onze collega's van de Gemeente Den Haag. Als je benieuwd bent wat er allemaal op zo'n congres besproken wordt kijk dan eens op: http://www.eaa2010.nl/

Kleine Koppel

Het onderzoek bij de Kleine Koppel (vanochtend begonnen) heeft meteen resultaat: we hebben enkele waterlopen gevonden. Eentje lijkt in de 14de eeuw gedempt (zie enkele vondsten op de foto en een andere mogelijk zelfs eerder. Er is tot nu toe één 12de eeuwse scherf in deze sloot gevonden. Wat dit nou allemaal betekent kunnen we nog niet zeggen; de komende dagen hopen we meer te ontdekken. Hoewel het terrein buiten de muren van de Middeleeuwse stad lag lijkt ook hier in het verleden veel gebeurd te zijn.

Pompen

Het onderzoek bij de Hogeweg ligt de komende dagen even stil; het opgravingsvlak lijkt op dit moment sterk op een groot meer. De komende dagen wordt het pompen, en als het weer meewerkt, en de boel is weer een beetje opgedroogd kunnen we weer aan de slag. Morgen wordt het gelukkig al een stuk beter als we de voorspellingen moeten geloven; en dat is maar goed ook, want dan start een ander onderzoek bij de Kleine Koppel. Hier ligt een klein perceeltje dat niet vergraven is bij de sloop van de oude gasfabriek die hier vlakbij stond, en de saneringen die hier hebben plaatsgevonden. Langs de Eem hebben diverse panden gestaan, zo laten historische kaarten zien. Dus wie weet....

't is een kwestie van geduld...

Uren en uren puzzelen heeft het gekost. Bij een gewone legpuzzle weet je (vrij) zeker dat je alles stukjes hebt, en staat op de doos welke afbeelding de puzzle gaat opleveren. Maar bij deze pot uit de IJzertijd, gevonden in de Schammer in Leusden, was er geen voorbeeld en waren ook niet alle stukjes aanwezig. Toch is ie vrij compleet en dat is mooi, want we vinden nauwelijks (vrijwel) complete potten uit de prehistorie. De pottenbakker die ooit dit exemplaar gefabriceerd heeft moest eens weten hoeveel werk de archeologen van nu er aan besteed hebben....
Oh ja, de pot staat op de foto vanwege de stabiliteit op zijn kop, maar dat had u vast al zelf gezien...

Nattigheid

Vorige week zijn we begonnen met proefsleuven op het laatste perceel in het plangebied Wieken Vinkenhoef dat nog onderzocht moet worden. Ook hier hebben we weer sporen uit de IJzertijd aangetroffen en deze week is dan ook meteen het vervolgonderzoek gestart. Op verzoek van de opgravers hebben we de werkzaamheden expres in de periode augustus-september gepland vanwege het te verwachten lekkere weer. De opgravers dropen gisteren echter letterlijk af naar binnen. De hevige regenval maakte van de opgravingsput een prachtige vijver en we moeten nu dus afwachten tot alles weer een beetje opgedroogd is. Dat deed me denken aan een opgraving die we vorig jaar in Leusden uitgevoerd hebben: ook toen was er veel regen gevallen en op een gegeven moment was het verschil tussen de sloten en de proefsleuven niet altijd even duidelijk...

Wie is dit?

In 1995 is bij een opgraving bij de Grote Koppel een fragment van een eind 16de-begin 17de eeuwse steengoedkan gevonden. Het is een vrijwel geheel bewaard gebleven medaillon met de afbeelding van een man. Dergelijke afbeeldingen komen vaker voor op dit soort kannen; vaak worden mythologische figuren afgebeeld of koningen of keizers. Maar wie is dit? We zien een man van middelbare leeftijd, gehuld in een borstharnas en met een helm (met pluim) op het hoofd. Links en rechts van de man is een tekst zichtbaar, die echter niet helemaal goed leesbaar is. Onze aardewerkspecialisten hebben de collectie met boeken waar dit soort kannen in beschreven staan al meerdere malen doorgeploegd, maar deze afbeelding hebben ze niet kunnen terugvinden. Alle hulp is dan ook welkom; voor de gouden tip hebben we een leuke beloning in petto...

Nieuw in de scheplogvitrine!

Het zomerse weer van de laatste weken doet wel eens verlangen naar een koel biertje of een goed glas wijn. In de Scheplog vitrine ligt een aantal voorwerpen die hiermee te maken hebben.

Om bier of wijn uit een vat te tappen werd een zogenaamde tap (buis), voorzien van een kraan, in het spongat van het vat geslagen.De kraan is een eenvoudige stop, voorzien van een ronde opening en een handgreep.Door simpel de kraan te draaien kon de bier- of wijnkan weer worden aangevuld.

Vanaf de 15de eeuw werden tapkranen meestal in brons en geelkoper uitgevoerd.
Door hun robuuste uitvoering - uit één stuk gegoten - blijven ze tijdens hun verblijf in de bodem vaak ongeschonden.Omdat ze meestal incompleet werden weggegooid, worden bij opgravingen veelal losse tappen en/of kranen gevonden.

De handgrepen van de kranen werden vaak versierd, al dan niet met merken en initialen van de maker.De kraan op het schilderij van Gabriël Metsu is versierd in de vorm van een Franse lelie.
De tap is vrijwel identiek aan de 17e eeuwse tap, zoals aangetroffen in Amersfoort.
Dit exemplaar betreft een in brons uitgevoerd gegoten tap waarvan helaas de kraan ontbreekt.

Middeleeuwse schrootjes?!

Een wandje plaatsen in de achtertuin of een nieuwe schuur plaatsen? Tegenwoordig ga je even naar de locale bouwmarkt en haal je wat rabat. Rabat is namelijk niet alleen de hoofdstad van Marokko of korting in een winkel. Een ‘rabat’ is ook een houtenplank, die aan de ene kant is voorzien van een groef en aan de andere kant van een geschulpte rand (messing en veer). Hierdoor kunnen de rabatdelen in elkaar geschoven worden en kan je op een eenvoudige manier een houten wand aanleggen. Dat ze bij de bouwmarkten van vandaag de dag goed naar het verleden hebben gekeken, blijkt uit onze laatste vondst: rabat hout uit de 13e eeuw! De stukken rabat zijn onderin een oude waterput in het gebied ‘de Schammer’ gevonden en behoorden waarschijnlijk tot een (bij)gebouw of schuur van een boerenerf. Rest de archeologen nu de vraag hoe het rabat onder in de put terecht is gekomen…







De schutting langs onze parkeerplaats heeft - grappig genoeg - bijna dezelfde plankjes!