Sjako’s uit Soesterberg

Niet alleen tijdens archeologisch onderzoek komen leuke vondsten naar boven. Vorig jaar kregen we een telefoontje van een aannemer die tijdens graafwerkzaamheden in Soesterberg een afvalkuil vol met resten leer had gevonden. De aannemer had geen idee wat hij gevonden had, maar was zo vriendelijk de vondsten bij ons af te leveren.

Afbeelding: zak met leer wordt afgeleverd op ons kantoor.

Tijdens een van de spaarzame momenten op kantoor in deze thuiswerkperiode hebben onze leerspecialisten de vondsten bekeken. En wat blijkt: het zijn resten van ongeveer 20 sjako’s! De sjako is een hoofddeksel, dat vroeger door de meeste landen in hun jager-korpsen gebruikt werd. Het woord sjako stamt af van het Franse tschako, dat weer komt van het Hongaarse woord csákó. Dit was een onderdeel van het uniform van de Hongaarse huzaren. De sjako werd gemaakt uit leer en vilt en versierd met emblemen, franjes en knoopjes. Vrijwel iedere afdeling uit het leger had een eigen ontwerp sjako, maar ook het standaard uniform van politiemensen en postbodes bevatte een sjako.

Afbeeldingen: voorbeelden van een sjako (van voren en opzij). De deksel en kleppen zijn van leer gemaakt. Het middenstuk (schacht) van vilt.

De sjako’s uit Soesterberg zijn overduidelijk bewust ontdaan van alle versieringen, voordat ze zijn weggegooid. Er is slechts één stukje versiering teruggevonden: een metalen knoopje van een Hollandse leeuw met zwaard en pijlenbundel. Het lijkt er dus op, dat de sjako’s behoorden aan Nederlanders. Maar welk regiment, korps of postbodeafdeling weten we nog niet. We vermoeden dat de sjako’s, op basis van de gereconstrueerde vorm, rond 1900 dateren.

 

 Afbeelding: close up foto van metalen knoopje met Hollandse leeuw.

We hopen in contact te komen met kenners van (leger)kostuums / uniformen uit het begin van de 20ste eeuw, om te kijken of we de herkomst van de sjako’s kunnen duiden. Wordt hopelijk vervolgd!

Nieuwe publicaties

In de afgelopen maanden hebben we weer enkele rapporten over onze archeologische onderzoeken gepubliceerd:

• Bunschoten. Archeologische inventarisatie Bedrijvenpark De Kronkels Zuid. Bureauonderzoek in 2020. CAR-rapport 98.
• Amersfoort. Archeologisch onderzoek Voormalig ziekenhuisterrein De Lichtenberg. Proefsleuven najaar 2018. CAR-rapport 99.
• Amersfoort. Archeologisch onderzoek Emiclaerseweg 13. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR-rapport 101.
• Amersfoort. Archeologische begeleiding Elisabethlocatie. Voorjaar 2019. CAR-rapport 102.
• Amersfoort. Archeologisch onderzoek De Stuwdam, naast nr. 14. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR-rapport 103.
• Amersfoort. Archeologisch onderzoek parkeerplaats Dierenpark Amersfoort. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR-rapport 104.
• Amersfoort. Archeologisch onderzoek Westelijke Ontsluiting - deelgebieden 4, 5 en 6. Proefsleuven zomer 2019. CAR-rapport 105.
• Bunschoten. Archeologisch onderzoek Abel Tasmanstraat. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR-rapport 106.
• Soest. Archeologische inventarisatie Dalweg, politiebureau e.o. Bureauonderzoek voorjaar 2021. CAR-rapport 107.
• Amersfoort. Archeologisch onderzoek Sportfondsenbad. Proefsleuven voorjaar 2019. CAR rapport-108.
• Amersfoort. Archeologisch onderzoek Westelijke Ontsluiting - deelgebied 3. Proefsleuven en opgraving winter 2020. CAR-rapport 109.
• Amersfoort. Archeologische begeleiding Hogeweg 198. Voorjaar 20-19. CAR-rapport 110.

Je kunt de rapporten downloaden vanuit onze Google Drive.

Voorbeeld De Lichtenberg

Bij het proefsleuvenonderzoek op het voormalig ziekenhuisterrein De Lichtenberg (CAR 99) zijn de resten van één greppelstructuur opgegraven. Dit zijn mogelijk de resten van een loopgraaf uit de Tweede Wereldoorlog. In totaal zijn hier 114 metaalvondsten gedaan, waarvan 23 munten en 17 vondsten die gerelateerd zijn aan munitie. De aangetroffen hulzen zijn afkomstig van diverse legermachten. Waarschijnlijk is het onderzoeksgebied gebruikt voor het dumpen van oorlogsmateriaal (direct) na de Tweede Wereldoorlog.

Verder hebben we ook het overzicht van al onze publicaties bijgewerkt. Deze lijst kan je downloaden vanaf  onze website.

Boekje Soest in de midden steentijd

 Collega-archeoloog Milo Verhamme heeft samen met Karen Groenedijk van de gemeente Soest een prachtig boekje gemaakt over de enorme steentijdopgraving op het Jan Wolkershof aan de Staringlaan in Soest in 2015. Ze zijn er heel goed in geslaag het grote verhaal over 2000 jaar bewoning en 63.451 vuursteenvondsten uit de middensteentijd om te zetten in een fijn klein en leesbaar boekje waarin alle archeologische ontdekkingen (o.a. een hutstructuur uit het mesolithicum!) haarfijn worden uitgelegd.

Mensen die belangstelling hebben voor hetboekje, kunnen gratis een exemplaar ophalen bij de receptie in het gemeentehuis van de Gemeente Soest.

Grafheuvels in bloei

De Soester grafheuvels op de Stompert liggen er sinds een paar jaar weer mooi bij. In 2013 hebben we acht grafheuvels in de Stompert opgeknapt met hulp van de gemeente Soest en de boswachter. Hierdoor zijn de heuvels weer beter herkenbaar en blijven deze bijzondere monumenten bewaard voor de toekomst.

Ieder jaar houden we nu een inspectie om te kijken of de grafheuvels nog in goede conditie verkeren. En zo'n uitstapje is op zo'n mooie zomerdag als vandaag helemaal niet vervelend.

Met de in bloei staande heide op de voorgrond, levert het hele mooie plaatjes op. Maar toegegeven, de grafheuvels moeten binnenkort even gemaaid worden. Hoewel een beetje gras op de heuvels juist goed is, moeten we voorkomen dat er grote struiken of bomen op de heuvels gaan groeien. Hun wortels kunnen het heuvellichaam namelijk snel aantasten. Klusje voor de boswachter dus!

Tip voor een uitstapje: het Nationaal Militair Museum

Enige jaren geleden is het Nationaal Militair Museum in Soesterberg geopend. Dit museum, gelegen op de voormalige Vliegbasis Soesterberg, vertelt het verhaal van de Nederlandse militaire geschiedenis. Het museum ligt in een historisch zeer boeiend gebied: de Utrechtse Heuvelrug. De Heuvelrug werd al in de prehistorische bewoond, weten we van de grafheuvels in de buurt. Maar ook de zeer jonge archeologische geschiedenis van Nederland is hier te vinden. Het vliegveld stamt oorspronkelijk uit 1910 en werd vooral bekend tijdens de Tweede Wereldoorlog als Fliegerhorst van de bezetter.

Tot in 2008 bleef het vliegveld in gebruik door defensie. Daarna werd een groot deel teruggegeven aan de natuur. In 2013 werd gestart met de bouw van het Nationaal Militair Museum op de plaats van enkele voormalige hangars, direct aan de start- en landingsbaan.

Tijdens die werkzaamheden kwamen in totaal nog drie onbekende Duitse bunkers te voorschijn, verstopt onder de grond. Twee bunkers moesten helaas plaats maken voor de fundering van het museum. Een derde bunker is gespaard gebleven en ligt nog onder de grond. Hopelijk kan hij in de toekomst opengesteld worden voor publiek.

Het museum is inmiddels al bijna twee jaar geopend. Het publiek weet het museum, en het aangrenzende park goed te vinden. Hopelijk beseft iedereen dat ze over historische grond lopen.

Grafheuvels voor dag en dauw

Het was vroeg. Heel erg vroeg. Eén van onze archeologen moest afgelopen maand om 7 uur in de ochtend op de Stompert in Soest een radio-interview geven voor RTV Utrecht. Gelukkig ging het interview over de prehistorische grafheuvels aldaar. Daar komt hij zijn bed wel voor uit.

Vanwege een nieuw onderzoekje naar grafheuvels in Lage Vuursche (Gemeente Baarn), werd ook het CAR gebeld; of ze iets over grafheuvels wilden vertellen. Dat wilde de regio-archeoloog wel. Dus stond hij voor dag en dauw de journalist te woord, te midden van de acht laat-neolithische grafheuvels in de bossen van Soest

Terwijl de zon opkwam, de spinnenwebben in de heide glinsterden en de vogels tjirpten konden de vroege luisteraars van RTV Utrecht genieten van een introductie op deze bijzondere monumenten van zo'n 4000 jaar oud.

Voor de nieuwsgierigen: de grafheuvels liggen langs een wandelpad dat vanaf parkeerplaats De Bergjes aan de Van Weerden Poelmanweg in Soest het bos in loopt. Aan het begin van het wandelpad staat een informatiebord over de grafheuvels.

Lezing over opgraving Staringlaan

Op vrijdag 3 juni heeft u de kans de resultaten van de grote Steentijd opgraving bij de Staringlaan in Soest uit de eerste hand te horen. Via deze link kunt u zich aanmelden: http://www.aanmeldenbijsoest.nl/staringlaan. Ook als u al tijdens de opgraving op de open dag bent geweest is deze lezing zeer de moeite waard; de afgelopen maanden is er druk gewerkt aan de uitwerking en de eerste resultaten zullen op 3 juni gedeeld worden...

De Steentijd op school

Er wordt door de collega’s van het archeologische bedrijf BAAC al weer enkele weken opgegraven op de Steentijd vindplaats bij de Staringlaan in Soest. De druk bezochte open dag gaf aan dat de publieke belangstelling groot is. In het kader daarvan heeft het CAR een les voor de groepen 7 en 8 van de basisscholen in Soest ontwikkeld om de Steentijd in de klas te brengen. Deze lessen zijn in samenwerking met de Gemeente Soest aan alle Soester basisscholen aangeboden. Afgelopen donderdag was de eerste les op de St. Carolusschool in Soesterberg. De aftrap werd gegeven door de wethouder van onderwijs.

De archeologen van het CAR vertelden van alles over de Steentijd; zo lieten ze middels een tijdbalk zien hoe oud de vondsten bij de Staringlaan wel niet zijn, lieten ze echte voorwerpen en werktuigen door de klas gaan, en lieten ze zien hoe het dagelijks leven van de Steentijd jagers en verzamelaars er uit moet hebben gezien.

 

Er kwamen talloze vragen bij de kinderen op. Vraag van de dag was: “Stel, je kan met een tijdmachine terug naar de Steentijd en je mag 1 voorwerp meenemen naar de mensen van toen. Wat zou je dan meenemen?” Een hele goede vraag; zo goed dat de archeologen ter plekke geen goed antwoord hadden…. Wat zou jij meenemen?

Open dag Staringlaan

Op zaterdag 31 oktober werd er op de opgraving aan de Staringlaan een open dag gehouden. Mede dankzij het prachtige weer kwamen er maar liefst enkele honderden mensen een kijkje nemen. Speciaal voor de open dag was er een rondleiding samengesteld door de medewerkers van het archeologisch bedrijf BAAC. In groepen werd het publiek langs de verschillende fasen van het onderzoek geleid: de boringen, de kruisraaien en de vakken. Ook werd er verteld over de profielen, de zeefmethode en wat er daarna met de vondsten gebeurd. Een vuursteenspecialist toonde het publiek de verschillende typen voorwerpen die 8000 jaar geleden van vuursteen gemaakt werden.

Daarnaast waren er voor kinderen en volwassenen workshops vuursteen bewerken, vuur maken, kleding maken en kon men proeven wat men in de Steentijd voor voedsel at. Kinderen konden in een zandbak zelf archeologische vondsten opgraven en kregen een heus diploma Junior Steentijd Archeoloog.

De opgraving gaat nog zeker tot aan de kerst verder. De resultaten bevestigen de hooggespannen verwachtingen: er zijn al enkele duizenden stuks vuursteen gevonden!

 

Soest: een Midden Steentijd vindplaats aan de Staringlaan

Bij het vooronderzoek aan de Staringlaan in Soest, vonden archeologen van het CAR eind 2013 al resten uit de midden steentijd (8000 – 4900 v.C.), waaronder enkele vuursteen werktuigjes en haardkuilen.
De archeologische opgraving op het oude korfbalveld is inmiddels echt begonnen. Archeologisch onderzoeksbureau BAAC uit Den Bosch voert de opgraving uit. En er komen steeds meer vondsten tevoorschijn. Tijd voor een open dag!
Komt u ook kijken wat we hebben gevonden en hoe zo’n opgraving in z’n werk gaat? 

Zaterdag 31 oktober tussen 12.00 en 16.00 uur is iedereen van harte welkom om een kijkje te komen nemen op het opgravingsterrein. De archeologen leggen dan precies uit hoe een opgraving in z’n werk gaat, want er komt veel meer bij kijken dan alleen maar een schep in de grond zetten. 

Ook kunt u de vondsten bekijken. Een pijlpunt, een schrabber om huiden te bewerken, een weerhaakje om mee te vissen.  Allemaal gemaakt van het materiaal dat duizenden jaren geleden beschikbaar was: vuursteen.

Ook kunnen de archeologen u van alles vertellen over splinters vuursteen die ze hebben gevonden. Want veel splinter op dezelfde plek duidt erop dat iemand daar ooit heeft gezeten om vuursteen te bewerken,  bijvoorbeeld om zo’n pijlpunt te maken. 

Voor jong en oud is er van alles te zien en te beleven. Er zijn rondleidingen waarbij de archeologen u persoonlijk rondleiden over het terrein. Daarnaast zijn er workshops, en demonstaties vuur maken, vuursteen bewerken etc.

De opgraving ligt naast het adres  Staringlaan 2. Parkeren kan ik de buurt.

Meer weten over de opgraving? Kijk dan op www.soest.nl/staringlaan en bekijk het filmpje dat is gemaakt bij de start van de opgraving.

 

Prehistorische grafheuvels in de Stompert

Langs de van Weerden Poelmanweg van Soestduinen naar Soesterberg vinden we ter hoogte van parkeerplaats De Bergjes het natuurgebied de Stompert. In dit bos liggen tussen de heideveldjes en stuifduinen ook acht bijzondere heuvels verborgen. Het zijn prehistorische grafheuvels; heuvels opgeworpen over het lichaam van een overleden persoon. De dode werd begraven met wapens of werktuigen en een rijk versierde aardewerken beker met daarin voedsel of drank. De heuvels werden opgeworpen met zand en gras- en heideplaggen en waren oorspronkelijk met een greppel of palenkrans omgeven. De grafheuvels in de Stompert zijn opgeworpen in de late steentijd (laatneolithicum, ca. 2900-2000 voor Chr.) toen de doden nog begraven werden. Gedurende de bronstijd (2000-750 voor Chr.) en ijzertijd (750-50 voor Chr.) werden de doden niet langer begraven, maar gecremeerd. De verbrande resten werden in een urn of in een doek gedaan, waarna deze in een reeds bestaande grafheuvel werd bijgezet. Er was dus sprake van een continu besef van de functie en betekenis van deze grafheuvels. Na de ijzertijd raakten de heuvels echter meer in de vergetelheid en werden deze heilige of misschien wel griezelige plaatsen met rust gelaten. In 1989 werden plannen ontwikkeld om van het gebied een militair oefenterrein te maken. Enige alerte burgers wezen de gemeente echter op het historisch belang van dit deel van Soest, waarna medewerkers van de toenmalige Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek acht heuvels onderzochten. Opnieuw werd vastgesteld dat het hier om een grafheuvelcomplex ging en daarmee waren de militaire plannen van de baan. De grafheuvels vormden ooit markante herkenningspunten in het relatief vlakke heidelandschap. Heide heeft inmiddels grotendeels plaatsgemaakt voor aangeplant bos. Een inspectie in 2011 liet ons zien dat een aantal heuvels sterk aangetast was door konijnengangen en door bomen waarvan de wortels bij het omwaaien soms de halve heuvel meegesleurd hadden. Ook het vroegere archeologisch onderzoek had haar sporen nagelaten. De heuvels zijn in het verleden beroofd van de grafgiften. De oorspronkelijke graven met het lijksilhouet van de overledene zijn nog wel aanwezig onder de heuvels. In 2013 hebben we acht grafheuvels in de Stompert opgeknapt met behulp van de gemeente Soest en de boswachter. Hierdoor zijn de heuvels weer beter herkenbaar en blijven deze bijzondere monumenten bewaard voor de toekomst. Ze zijn nu ook mooi zichtbaar voor wandelaars in het gebied. Afgelopen week werd op de parkeerplaats De Bergjes, bij de ingang naar de Stompert, een informatiebord over de grafheuvels onthuld door Soester wethouder van Recreatie mevr. Yvonne Kemmerling.

Archeologisch onderzoek Staringlaan in Soest

Aan het einde van 2013 is door het CAR een inventariserend proefsleuven onderzoek uitgevoerd op een voormalig korfbalveld aan de Staringlaan te Soest. Na analyse bleek dat het onderzoeksgebied eeuwen tot zelfs duizenden jaren lang ongestoord is gebleven tot in de Nieuwe Tijd, wat ertoe heeft geleid dat zeer oude sporen en vondsten bewaard zijn gebleven. Het gaat hier om Mesolithische vuursteenvondsten en Steentijd sporen (vanaf ca. 8800 v. Chr.). De vuurstenen bestonden uit verschillende afslagen, maar ook artefacten, zoals een schrabber en een pijlpunt. Eén van de sporen is geïnterpreteerd als haardkuil. Deze kuil zat vol met houtskool en vuursteen (fragmenten).

Archeologische vondsten Richelleweg, Soesterberg

Aan de Richelleweg in Soesterberg ontwikkelt de Gemeente Soest een nieuw bedrijventerrein. Jarenlang stond het gebied bekend om de tankbaan van defensie die hier lag. Waar tot voor kort ronkende tanks raasden, rijden nu vrachtwagens. Om de recente geschiedenis van dit stukje Soesterberg levend te houden, heeft de ovale hoofdstraat van het bedrijventerrein de naam Centurionbaan gekregen; een verwijzing naar haar militaire geschiedenis. Dat de militaire geschiedenis van de Richelleweg een stuk verder terug gaat, is gebleken uit enkele archeologische vondsten die er zijn gedaan tijdens het bouwrijp maken van het terrein. Enkele van deze vondsten worden nu tentoon gesteld in het Gemeentehuis van Soest.

 

De oudste vondst die is gedaan, is een granaat uit de tijd dat het Frans-Bataafse leger van Napoleon in de buurt van Soesterberg gelegerd was, rond 1804. Het was dit leger dat ook de Piramide bij Austerlitz maakte. Het betreft een ijzeren 22-ponder granaat met een doorsnede van 140mm, wat overeenkomt met een 145mm kaliber mortier. De granaat was oorspronkelijk gevuld met springstof en voorzien van een trage lont in de ontstekingsbuis. Dit type granaat is lange tijd in gebruik geweest. Vanaf het eind van de 16^de eeuw tot het eind van de 19^de eeuw was het een populair oorlogsmiddel. De granaat werd door de mortier afgeschoten met een hoge, kromme baan, om – eenmaal op de grond – tot ontploffing te komen. De ontploffing heeft niet plaatsgevonden, omdat de lont gedoofd is voordat het kruit is bereikt. Het nog aanwezige kruit is recentelijk uit de granaat gespoeld.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is er mogelijk gevochten rond de Richelleweg, aangezien heel Soesterberg inmiddels een militair centrum was geworden, met de komst van de vliegbasis en diverse andere bases. Er waren enkele loopgraven aanwezig aan de Richelleweg en er zijn enkele plastic en metalen identiteitsplaatjes van Nederlandse militairen gevonden. De Duitsers bouwden aan de Richelleweg een afweergeschut en enkele bunkers en schuilplaatsen, ter bescherming van de vliegbasis. De legerplaats is in 1944 door de Duitsers verlaten en is vrijwel direct na de Tweede Wereldoorlog verwoest. Tijdens het korte archeologische onderzoek zijn nog vele resten van funderingen gevonden van de bunkers. Er zijn ook enkele Duitse vondsten gedaan, zoals een blikje nivea-crème, kabelhaspels en bierflessen. Tevens werden er enkele vondsten gedaan, waarvan we niet weten of ze van Nederlandse of Duitse militairen waren, zoals een zakmes, zakhorloge, laarsspoor, kandelaar, riemgesp, en knoop met knoopslede. De knoopslede werd gebruikt om losse knopen op te leggen om ze zo te poetsen. De vondsten zijn nog tot het eind van de zomer in het Gemeentehuis van Soest te zien!

Een treinwagon in de grond van het vliegveld

Een treinwagon in de grond van het vliegveld

Wellicht heeft u het al gelezen in de krant, of bent u er zelfs al een kijkje gaan nemen tijdens een van de open-dagen. De voormalige vliegbasis Soesterberg wordt ontmanteld. Hiervoor in de plaats komt onder meer het Nationaal Militair Museum.

Hoewel het archeologisch onderzoek al is afgerond, blijven archeologen van het CAR betrokken bij de bodemwerkzaamheden op het terrein. De lange (militaire) geschiedenis van het terrein zorgt immers continu voor leuke verrassingen. Zo werd er enkele maanden geleden een ingang naar een schuilplaats of opslag opgemerkt in het veld.

De schuilplaats zoals hij werd ontdekt.

De mysterieuze schuilplaats is door de uitvoerder voorzichtig uitgegraven. Vervolgens heeft een archeoloog van het CAR de schuilplaats onderzocht en gedocumenteerd. Het lijkt te gaan om een treinwagon of de laadbak van een vrachtwagen. Voorlopig gaan we uit van het eerste. Het gevaarte is in zijn geheel ingelaten in een grote kuil die in het zand is gegraven. De structuur is verstevigd met staande houten balken, horizontaal geplaatste spoorrails en een dak van bielzen. Na het dichtgooien van de kuil bleef alleen de ingang (deur) van de schuilplaats nog zichtbaar.

 De schuilplaats tijdens het uitgraven.

De wagon dateert vermoedelijk uit de eerste helft van de 20^ste eeuw. Wellicht is de wagon gebruikt op het terrein van de vliegbasis. Op een deel van het vliegveld was namelijk een spoortraject aanwezig. Met het buiten gebruik raken van de wagon, en de stukken rails, hebben deze een nieuwe functie gekregen. We denken dat de schuilplaats is gemaakt door luchtmachtpersoneel van de vliegbasis, als onderdeel van een militaire oefening. Het op de basis gestationeerde personeel maakte als onderdeel van hun training (en tijdverdrijf) vele improvisorische schuilplaatsen op het terrein van de vliegbasis. In het recente verleden zijn al veel van deze bouwsels aan het licht gekomen. Dit zou betekenen dat de schuilplaats in de naoorlogse jaren (wellicht jaren ’60 of ’70 van de 20^ste eeuw) is gemaakt.

 Slechts een hoopje staal bleef over.

Gelet op de geringe ouderdom is de schuilplaats archeologisch niet heel interessant. De staat van de schuilplaats was ook erg slecht; de wagon was ingezakt door de zware bielzen op het dak. Besloten is daarom om de wagon onder begeleiding van een archeoloog uit de grond te graven. Uiteindelijk bleef er slechts een hoop staal over…

Grafheuvels krijgen opknapbeurt.

Amersfoort en de omliggende gemeenten, met name die op en rond de Utrechtse Heuvelrug, worden gekenmerkt door een bijzonder soort archeologische monumenten: prehistorische grafheuvels. Zo ook de gemeente Soest, waar een stuk of 12 van deze heuvels bekend zijn. De oudste grafheuvels in Soest dateren vermoedelijk uit de Late- Steentijd (het Laat-Neolithicum, ca. 2900-2000 voor Chr.) De meestal met een greppel omgeven heuvels werden opgeworpen over het lichaam van een overledene, vergezeld van wapens of werktuigen en een rijk versierde aardewerken beker met daarin voedsel of drank en sieraden. In de loop der eeuwen veranderde het begravingsritueel. Het begraven (inhumeren) werd ongeveer 3800 jaar geleden vervangen door het verbranden van het lichaam(cremeren). De verbrande resten werken in een urn (of een doek) gedaan waarna er een heuvel overheen werd geworpen, of de urn werd in een reeds bestaande grafheuvel bijgezet. Deze werd hiervoor verder opgehoogd en (wellicht) van een nieuwe 'omheining' voorzien.

Net als in de rest van Nederland zijn de meeste grafheuvels in Soest niet zo hoog. Ze steken vaak minder dan een meter boven het maaiveld uit. In een natuurlijke omgeving, zoals een bosgebied, vallen ze nauwelijks op. Zeker niet als ze begroeid zijn. Ook voor de eigenaar, de gebruikers en de bezoekers van het terrein zijn ze vaak moeilijk herkenbaar. Dat is een van de redenen waarom grafheuvels soms onbedoeld worden beschadigd. Bijvoorbeeld bij werkzaamheden met zware machines, door gebruik als fiets-, cross- of ruiterpad of doordat kinderen er kuilen in graven voor een hut. Andere, meer natuurlijke schadeoorzaken zijn windworp (bomen die met kluit en al omwaaien) en ingravingen door konijnen en vossen.

Enkele grafheuvels in de bossen van Soest waren in zo'n slechte staat, dat de gemeente Soest heeft besloten om ze een opknapbeurt te geven. Omdat het Centrum voor Archeologie samenwerkt met de gemeente Soest, hebben wij een deel van deze werkzaamheden voor onze rekening genomen. Afgelopen winter zijn enkele medewerkers van het CAR, samen met de boswachter van Soest bezig geweest met diverse werkzaamheden aan acht heuvels. De bomen op de heuvels zijn gerooid, zodat ze geen schade meer kunnen aanbrengen aan de grafheuvel. Jonge aanwas en sprokkelhout is verwijderd en konijnenholen en andere gaten zijn met aarde opgevuld. Hierdoor zijn de heuvels flink opgeknapt zoals op de foto's is te zien.

Door de opknapbeurt zijn de grafheuvels voorlopig beter beschermd tegen de tand des tijds. Ze zijn nu ook duidelijker herkenbaar in het bos, waardoor meer mensen van deze bijzondere overblijfselen uit het verre verleden kunnen genieten.

Zorg om Soest

Met de ondertekening van een samenwerkingscontract gaat onze archeologische zorg om Soest van start. Vanaf nu proberen we archeologie ook in Soest levend te krijgen.