uitgedrukt

Deel 4 van Amersfoort onder ons, de publicatie van het archeologisch onderzoek bij Achter de Kamp 32 is net van de drukker gekomen - en deze keer staan de bemodderde laarzen van de opgraver op de kaft. Het is misschien niet de meest spectaculaire opgraving in de geschiedenis van het archeologisch centrum geweest; het is vooral de regenachtige modderpartij die ons het beste is bij gebleven.

Taart!

HOERA!!!
Onze specialist constructieaardewerk/fotograaf is vandaag jarig! En dat is gevierd met: TAART!

Meer of minder?

De Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) heeft het archeologische Monumentenregister opgeschoond. De lijst bevat zichtbare monumenten, (zoals hunebedden, grafheuvels en terpen) én onzichtbare monumenten, waarbij de archeologische resten niet aan het oppervlak zichtbaar zijn. Nu lijst telde 1481 Rijksmonumenten, bij de opschoning zijn 55 monumenten afgevoerd. Amersfoort kende tot voor kort 6 archeologische rijksmonumenten, we wachten vol spanning op de nieuwe lijst om te zien hoeveel we er nu hebben.

Vraagje...

Beste stadarcheoloog,

Ik heb even een kort vraagje: weet u waar de bedelarmband vandaan komt? Ik weet dat mijn tante er eentje had en zij kreeg van haar man bij elke bijzondere gebeurtenis een nieuw bedeltje. Is dit altijd zo geweest?

groet, M.

Beste M.,
anders dan algemeen wordt aangenomen is het géén verzameling juwelen aan een armband, aangevuld ten tijde van overvloed, te gelde te maken tijdens financiele tekorten (ter voorkoming van de bedelstaf).

Bedeltjes zijn van oorsprong juist van zeer goedkoop materiaal gemaakt. Het oorspronkelijke gebruik is alsvolgt: iedere keer dat iemand de bedeltjes aan de armband wil bekijken, moet diegene 'betalen' met een nieuw bedeltje (dit heet 'bedelen'). Elk bedeltje krijgt daarmee een eigen istorie/verhaal: van die-en-die gehad, toen-en-toen, daar-en-daar. Het is dus een beetje als een souvenierwinkel gecombineerd met een plakboek. Je tante gebruikte 'm ook als zodaning. Hoe meer bedels, deste persoonlijker de armband is en hoe groter de persoonlijke betekenis ervan voor de drager - of beter: draagster want het zijn voornamelijk vrouwen/meisjes - is. Er speelt ook een beetje magie mee: de bedeltjes schijnen geluk te brengen. Hoop geloof en liefde (anker, kruis en hartje) zijn dan ook de verplichte eerste drie.

De oorsprong van de bedelarmband is niet duidelijk, maar kan ver terug gaan
als deze gerelateerd wordt aan de traditie van geluksamuletten en talismannen, die al millenia in allerlei vormen in zwang is. Ook heeft het wel iets van de pelgrimsinsignestraditie. De door jou genoemde variant komt vanaf de jaren 20 voor, de echte rage ligt in de jaren 50-60 (we hebben er nog nooit iets van gevonden bij opgravingen) en is toen commercieel enorm uitgebuit: bedeltjes zaten tijdens die rageperiode ook bij diverse commerciele producten, vergelijkbaar met de huidige flippo's, voetbalkaartjes, wuppies en bungels etc.

Grappig...

Bij opgravingen in Rusland hebben Russische archeologen op een diepte van 100 meter resten gevonden van koperdraden, met een geschatte leeftijd van zo’n 1000 jaar. De Russen hebben hieruit de conclusie getrokken dat hun voorouders reeds 1000 jaar geleden een interlokaal telefoonnetwerk hadden.
Amerikaanse archeologen hebben in hun bodem op een diepte van 200 meter resten van glasvezels aantroffen. De vezels bleken na onderzoek zo’n 2000 jaar oud te zijn, waaruit de Amerikanen concludeerden dat hun voorouders reeds 2000 jaar geleden al een zeer geavanceerd digitaal telefoonnetwerk gebruikten.
Een week later hebben de Belgen het volgende nieuws gepubliceerd: “Na opgravingen in de Belgische bodem hebben Belgische archeologen tot op een diepte van 5000 meter helemaal niets gevonden.” De Belgen concluderen hieruit dat zo’n 5000 jaar geleden elke Belg reeds in het bezit was van een mobiele telefoon.

Tijd staat even stil

nou zeg, vrijwel alle klokken in het archeologisch centrum staan stil; óf de batterij is leeg, óf de klok is kapot. Nu weet ik dat wij archeologen nogal goed zijn met tijd, maar helemaal geen tijd is toch erg lastig.

Beste meneer

ik zit in groep 8 van de basisschool.

Ik moet voor school een werkstuk maken over wat ik wil worden en ik wil archeoloog worden. Wij moeten bij het werkstuk ook een interview afnemen die dat beroep heeft. Dus is er bij u iemand die ik zou kunnen interviewen? Ik moet dit werkstuk 11 mei inleveren dus of het voor die tijd kan.

ehhh... jahoor, natuurlijk, kom morgen maar langs tijdens de open middag, dan zijn hier genoeg archeologen aanwezig om te interviewen.

Ditjes en datjes

Het regent. Of beter: het hoost af en toe. Heel automobiel Nederland stond vandaag in de file, en dat was te merken: de telefoontjes begonnen pas later op de dag binnen te stromen. Ik heb een dag vol kleine klusjes en overlegjes, vanmiddag een workshop over de gemeentewebsite. Druk drukdruk. De ochtend startte met het maandelijks medewerkersoverleg. Ik ben nu bezig de verzending van het derde deel van Amersfoort Onder Ons voor te bereiden, ben de drukproeven van deel 4 aan het beoordelen (niet helemaal goed, dus terug naar de drukker) en deel 5 drukklaar aan het maken. Nr's 6 en 7 liggen ook al op stapel. Ik doe tegelijkertijd wat advieswerk voor de Gemeente Leusden, zoek wat uit, zoek wat op en beantwoord een aantal brieven en vragen; 'kleinklusserij' noem ik het. De opgravingsploeg belde vanuit de auto waarin ze schuilen, op zo'n dag als vandaag is het lastig opgraven. Tussen de bedrijven door weet ik nog even de tijd te nemen om de tijdbalk van Amersfoort te bekijken, een nieuwe website over de geschiedenis van Amersfoort van Jan Lodewijks en Johan Volkers. Goed gedaan, mannen! Mijn complimenten. Ik heb 'm direct tussen mijn favorieten geplaatst.

Ja, maar wat IS het?

De koffiepauze wordt beheerst door gespeculeer over een voorwerp van aardewerk, dat het meest doet denken aan het hoedje van een eikeltje, maar dan groter. Het ligt lekker in de hand en de maker heeft het prachtig afgewerkt. Een raar bol dekseltje, een onhandig bakje? Eén van onze aardewerkspecialisten is al tijden bezig te onderzoeken WAT het precies is. Ze heeft het laatste naslagwerk dicht geslagen en geen enkel vergelijkbaar object kunnen vinden.

Dus dan maar het laatste redmiddel: leg het voorwerp tijdens de koffiepauze op tafel en kijk wat er gebeurt. Iedereen heeft er wel een mening over en zij die er geen hebben, verzinnen er wel een; een tijd lang is het wetenschappelijke gehalte dan ook werkelijk ver te zoeken. Maar al pratend komen er toch enkele goeie suggestie's naar boven over wat het NIET is, en wat het mogelijk WEL zou kunnen zijn. Denk je mee?

Vers van de pers

Het derde deel van 'Amersfoort onder ons' ligt hier voor me op het bureau, vers van de pers. Onze veldarcheoloog doet hierin verslag van zijn onderzoek achter 'Schep', het ooit zo vermaarde restaurant aan de Amersfoortsestraat.